Day: 296 | Date: October 23, 2023 | ငရဲ (Niraya) နှင့် အပူ | မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ဒေဝဒူတသုတ် | Geothermal Energy
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၃) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။
လောကမှာ "အပူ" ဆိုတာ ဘယ်သူမှ မကြိုက်ကြပါဘူး။ ရာသီဥတု ပူရင်တောင် နေရထိုင်ရ ခက်လှပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဒီအပူထက် အဆပေါင်း ကုဋေကုဋာ မက ပူလောင်ပြင်းထန်တဲ့ "ငရဲမီး" ဆိုတာ ရှိသေးတယ်။ လူတွေက "ငရဲ" ဆိုတာ ယုံတမ်းစကားလို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ငရဲဆိုတာ အင်မတန် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ အမှန်တရား တစ်ခုပါ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ "ငရဲနှင့် အပူ" အကြောင်းကို ခေတ်သစ် "ဘူမိအပူစွမ်းအင်" (Geothermal) နဲ့ ဒေဝဒူတသုတ်တော်လာ တရားတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး သံဝေဂရအောင် ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ကိုယ့်ရင်ထဲက ဒေါသမီးများကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ကြပြီး၊ အပါယ်ငရဲဘေးမှ ကင်းဝေးနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို အေးမြသွားအောင် "မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း" (Metta Meditation) လေး နည်းနည်း စီးဖြန်းကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... မျက်စိကို မှိတ်ပြီး မီးဖိုကြီးတစ်ခု တောက်လောင်နေတာကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီမီးဖိုထဲကို ရေအေးအေးလေး လောင်းထည့်လိုက်ပါ။ "ရှဲ" ခနဲ မီးတွေ ငြိမ်းပြီး အခိုးအငွေ့တွေ ပျောက်သွားသလို... "ငါ့ရင်ထဲက ဒေါသမီးတွေ ငြိမ်းပါစေ၊ ငါ့ရဲ့ ရန်သူတွေရဲ့ ရင်ထဲက ဒေါသမီးတွေလည်း ငြိမ်းပါစေ" လို့ ဆုတောင်းလိုက်ပါ။ ရင်ထဲက အပူတွေ လျော့ကျပြီး အေးမြမသွားဘူးလား... အေးမြသွားပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။
ကိုင်း... "ငရဲ" (Niraya) အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ "Geothermal Physics" (မြေကမ္ဘာ အပူစွမ်းအင်) သဘောနဲ့ အရင် ယှဉ်ပြချင်တယ်။
ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်တဲ့ ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ အပေါ်ယံခွံက အေးမြနေပေမဲ့၊ ကမ္ဘာ့ဗဟိုချက် (Core) မှာတော့ အရည်ပျော်နေတဲ့ သံရည်ပူ (Molten Iron) တွေ ရှိတယ်။ အပူချိန် ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ၆၀၀၀ လောက် ရှိတယ်။ မီးတောင် (Volcano) ပေါက်ကွဲရင် ထွက်လာတဲ့ ချော်ရည် (Lava) တွေကို ကြည့်ရင် အောက်မှာ ဘယ်လောက် ပူသလဲဆိုတာ ခန့်မှန်းလို့ ရတယ်။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကမ္ဘာမြေအောက်မှာ ငရဲရှိမရှိ အတိအကျ မပြောနိုင်ပေမဲ့၊ "အောက်ရောက်လေ ပူလေ၊ ဖိအားများလေ" (Pressure and Heat increase with Depth) ဆိုတာကိုတော့ လက်ခံထားတယ်။
ဗုဒ္ဓတရားတော်မှာလည်း "အဝီစိငရဲ" ဆိုတာ မြေကမ္ဘာရဲ့ အောက်ဆုံးမှာ ရှိတယ်။ အဲဒီမှာ ငရဲမီးက ဘယ်လောက် ပူသလဲဆိုရင်... ယူဇနာ ၁၀၀ (မိုင် ၈၀၀ ခန့်) အဝေးကနေ ကြည့်ရင်တောင် မျက်စိကန်းလောက်အောင် တောက်လောင်နေတယ် တဲ့။ လူ့ပြည်က မီးက ငရဲမီးနဲ့ ယှဉ်ရင် ရေခဲတုံးလောက်ပဲ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားကြည့်... မီးခြစ်ဆံလေးနဲ့ တို့ရင်တောင် ပူတာ၊ တစ်ကိုယ်လုံးကို မီးလောင်တိုက်သွင်းခံရသလို နှစ်ပေါင်း သန်းချီပြီး နေရမယ်ဆိုရင် ဘယ်လောက် ကြောက်စရာ ကောင်းလိုက်မလဲ။ ဒါ ပုံပြင် မဟုတ်ဘူးနော်။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဒေါသထွက်တိုင်း ထွက်တိုင်း အဲဒီ အပူဓာတ်ကို ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသ၊ ဒေဝဒူတသုတ် (စာမျက်နှာ-၂၁၈) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီသုတ်တော်က ဖတ်လိုက်ရင် ကြက်သီးထစရာ ကောင်းလောက်အောင် ငရဲခန်းကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ပြထားတယ်။
ငရဲသားတစ်ယောက် ငရဲကျသွားရင် "ယမမင်း" (King Yama) က စစ်ဆေးတယ်။
"ဟယ်... လူမိုက်။ သင် လူ့ပြည်တုန်းက သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ ဆိုတဲ့ 'ဒေဝဒူတ' (နတ်တမန်) တွေကို မတွေ့ခဲ့ဘူးလား။ အဲဒါတွေကို ကြည့်ပြီး ကုသိုလ်မလုပ်ခဲ့ဘူးလား"
လူမိုက်က "မေ့လျော့နေမိပါတယ်" လို့ ဖြေရင် ယမမင်းက ဘာပြောလဲ သိလား။
"တံ ခေါ ပန တံ ပါပကံ ကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ၊ န ပိတရာ ကတံ...။ တယာဝေတံ ပါပကံ ကမ္မံ ကတံ။ တုဝံ ယေဝ တဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသိ။"
"ဟယ်... လူမိုက်။ ဒီမကောင်းမှုကံကို သင့်အမေ လုပ်ပေးတာ မဟုတ်၊ သင့်အဖေ လုပ်ပေးတာ မဟုတ်၊ သင် ကိုယ်တိုင် လုပ်ခဲ့တာ။ သင် ကိုယ်တိုင်ပဲ ခံစားရပေရော့" လို့ ပြောပြီး ငရဲထိန်းတွေ လက်ကို အပ်လိုက်တယ်။
အဲဒီအခါ ငရဲထိန်းတွေက သူ့ကို "မီးလျှံထနေတဲ့ သံမြေပြင်" ပေါ်မှာ ဆွဲချ၊ သံတံကျင်တွေနဲ့ ရိုက်၊ ပါးစပ်ထဲကို သံရည်ပူတွေ လောင်းထည့်ကြတယ်။ သူက သေချင်ပေမဲ့ ဝဋ်ကြွေး မကုန်မချင်း မသေရဘူး။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမှာက... ယမမင်းက ရက်စက်လို့ လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ "ကံ" (Karma) က ကိုယ့်ကို ပြန်နှိပ်စက်တာ။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက ဒေါသ (Dosa) အပူက အပြင်မှာ မီးအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး လောင်ကျွမ်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။
"ဝေဒနာက္ခန္ဓာ" (ခံစားမှု အစုအဝေး) နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ "ဒေါသ" (Anger) ကို ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ကြမယ်။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်:
၁။ Feel the Heat (အပူကို စမ်း): ဒေါသထွက်လာရင် ချက်ချင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို စစ်ဆေးပါ။ မျက်နှာတွေ ပူလာလား၊ ရင်ဘတ်တွေ ပူလာလား။ အဲဒါ "ငရဲမီးစ" (Spark of Hell) ပဲ။
၂။ Visualize the Consequence (အကျိုးဆက်ကို မြင်အောင်ကြည့်): "ငါ ဒီစိတ်နဲ့ အခုချက်ချင်း သေသွားရင် ဘယ်ရောက်မလဲ"။ သေချာပေါက် အပူရှိတဲ့ ငရဲကို သွားမှာပဲ။ "ငါ ငရဲကြောက်ရင် ဒီစိတ်ကို အခု ငြိမ်းမှ ဖြစ်မယ်" လို့ သံဝေဂ ယူပါ။
၃။ Cool Down (အအေးဓာတ်သွင်း): "ဒေါသသည် ငါ မဟုတ်၊ ငါ့ကို လောင်ကျွမ်းစေသော ဓာတ်ဆိုးသာ ဖြစ်သည်" ဟု နှလုံးသွင်းပြီး၊ မေတ္တာရေစင် (Loving-Kindness) နဲ့ ချက်ချင်း ဖြန်းပက် ငြိမ်းသတ်လိုက်ပါ။
ကိုင်း... "ငရဲမီး" ဆိုတာ သေမှ ခံရတာ မဟုတ်ဘဲ၊ လက်ရှိဘဝမှာ ဒေါသကြီးသူတွေရဲ့ စိတ်နှလုံးထဲမှာ အရင်ဆုံး လောင်ကျွမ်းနေတယ် ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2596) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက "မီးဖိုချောင်" ဆိုတဲ့ အပူထဲမှာ "ဒေါသမီး" ပါ ထပ်လောင်တော့ ဘာဖြစ်သွားသလဲ ဆိုတာကို မီးမောင်းထိုးပြနေတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်ရဲ့ အာဟာရဒါန ဌာနမှာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ချက်ပြုတ်ပေးနေတဲ့ "ကိုလှိုင်" ဆိုတဲ့ စားဖိုမှူးကြီး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက လက်ရာ အင်မတန် ကောင်းတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက သူ့ဒေါသပဲ။ မီးဖိုချောင်ထဲ ရောက်ပြီဆိုရင် သူက "ငရဲမင်း" ဝင်ပူးသလိုပဲ။ အော်ဟစ် ဆဲဆိုတယ်၊ ပန်းကန်ခွက်ယောက်တွေ ရိုက်ခွဲတယ်။ လက်ထောက်တွေကို "ငါ ပြောသလို မရရင် အကုန်ထွက်သွား" ဆိုပြီး မောင်းထုတ်တယ်။ သူ့မျက်နှာက အမြဲတမ်း နီရဲပြီး ချွေးတွေ ပြန်နေတယ်။
သူ့စိတ်ထဲမှာ "ငါက စေတနာနဲ့ လုပ်နေတာ၊ အလုပ်တွင်အောင် လုပ်နေတာ" လို့ ထင်နေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘေးလူတွေကတော့ သူ့နား မကပ်ရဲကြဘူး။ သူ့ရဲ့ အရှိန်အဝါ (Aura) က အရမ်းပူလွန်းလို့လေ။
တစ်နေ့တော့... ပြတိုက်မှာ ပွဲကြီးတစ်ပွဲ ရှိလို့ ဧည့်သည်တွေ များနေတယ်။ ကိုလှိုင်က ဟင်းအိုးတွေ ကြားထဲမှာ ဗျာများရင်း ဒေါသတွေ ထွက်လာတယ်။ ဟင်းအိုးတစ်လုံး တူးသွားတာကို တွေ့တော့ ဒေါသအထွတ်အထိပ် ရောက်ပြီး "ဝုန်း" ခနဲ အော်ဟစ်လိုက်တာ၊ ချက်ချင်းပဲ မူးလဲပြီး ကြမ်းပြင်ပေါ် လဲကျသွားတယ်။ သွေးတိုး ပြီး "Heat Stroke" (အပူရှပ်) ဖြစ်သွားတာ။
ဆေးရုံ ရောက်သွားတော့ ဆရာဝန်က "ခင်ဗျား ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အပူတွေ အရမ်းများနေတယ်။ ဒီအတိုင်း ဆက်ဒေါသထွက်ရင် ဦးနှောက်ကြော ပြတ်ပြီး သေလိမ့်မယ်" လို့ သတိပေးလိုက်ရတယ်။
ဒီအခြေအနေမှာ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို သတိပေး ဆုံးမဖို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၈၊ အပိုဒ်ခွဲ ၈.၁ (Pol 8, Art 8.1) ဖြစ်တဲ့ "Emotional Regulation in High-Stress Environments" (ဖိအားများသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စိတ်ခံစားမှု ထိန်းညှိခြင်း) နည်းလမ်းကို သုံးရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ကိုလှိုင် ဆေးရုံဆင်းလာတော့ ခေါ်တွေ့တယ်။
"ဒကာကြီး... ဒကာကြီးက မီးဖိုချောင်ထဲမှာ နေရတာ ပူတယ် မဟုတ်လား"
"ပူတာပေါ့ ဘုရား၊ မီးတွေ ဝိုင်းနေတာကိုး"
"အေး... အပြင်က မီးက ၄၀ ဒီဂရီပဲ ရှိတယ်။ ဒကာကြီး ရင်ထဲက ဒေါသမီးက ၁၀၀ ဒီဂရီ ကျော်တယ်။ အဲဒီ အပူနှစ်ခု ပေါင်းလိုက်တော့ 'Geothermal' (မြေအောက်အပူ) ပေါက်ကွဲသလို ပေါက်ကွဲတာပေါ့။
ဒကာကြီး သတိထား... ဒေဝဒူတသုတ်ထဲမှာ ငရဲထိန်းတွေက ငရဲသားကို မီးလျှံတွေကြားထဲ ဆွဲခေါ်သွားတယ် ဆိုတာလေ... အခု ဒကာကြီးကို ဆေးရုံ ဆွဲခေါ်သွားတာ အဲဒီ သဘောပဲ။ ဒကာကြီးရဲ့ 'ဒေါသ' က ဒကာကြီးကို သတ်နေတာ။ နောက်တစ်ခါ ဒေါသထွက်ရင် 'ငါ ငရဲကျတော့မယ်' လို့ သတိဝင်လိုက်ပါ" လို့ တရားချလိုက်တယ်။
Shutterstock
ကိုလှိုင် မျက်လုံး ပြူးသွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... တပည့်တော်က သူများ မကောင်းလို့ ဒေါသထွက်ရတယ် ထင်နေတာ၊ တကယ်တော့ ကိုယ့်မီးနဲ့ ကိုယ် ပြန်လောင်နေတာကိုး" ဆိုပြီး ကြောက်သွားတယ်။
နောက်ပိုင်း သူ မီးဖိုချောင် ပြန်ဝင်တဲ့အခါ... ဟင်းအိုး မွှေရင်း "မေတ္တာ... မေတ္တာ" လို့ ရွတ်တယ်။ စိတ်တိုချင်လာရင် ရေအေးတစ်ခွက် သောက်ပြီး "မီးငြိမ်း... မီးငြိမ်း" လို့ စိတ်လျှော့လိုက်တယ်။ အခုဆိုရင် သူ့မီးဖိုချောင်က အော်ဟစ်သံတွေ မရှိတော့ဘဲ၊ အရသာရှိတဲ့ ဟင်းပွဲတွေနဲ့အတူ မေတ္တာနံ့လေးတွေပါ သင်းပျံ့နေပါပြီ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ငရဲ (Niraya) နှင့် အပူ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:
ငရဲဘုံ၏ ပြင်းထန်သော အပူဒဏ်၊ လူ့ပြည်တွင် ဒေါသကြောင့် ဖြစ်ရသော ပူလောင်မှု၊ ရောဂါဝေဒနာ ခံစားရမှု အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။
၂။ သမုဒယသစ္စာ:
အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်သလဲ။ ကိုယ့်အလိုမကျရင် သည်းမခံနိုင်တဲ့ ဒေါသ (Dosa)၊ သူတစ်ပါးကို ပျက်စီးစေလိုတဲ့ ဗျာပါဒ (Ill-will) တို့ကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" (ငရဲမီးစာ) ပါပဲ။
၃။ နိရောဓသစ္စာ:
အကယ်၍... "ဒေါသသည် အဆိပ်၊ ဒေါသသည် မီး" ဟု သိမြင်ပြီး၊ မေတ္တာရေစင်ဖြင့် ငြိမ်းသတ်နိုင်ရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး အေးမြတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:
အဲဒီလို ငြိမ်းအေးဖို့အတွက်...
သမ္မာသင်္ကပ္ပ: ဒေါသကင်းသော ကြံစည်မှု (Non-ill will)။
သမ္မာဝါယာမ: ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒေါသကို ပယ်ဖျောက်ရန် အားထုတ်မှု။
ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ ငရဲဘေးမှ လွတ်မြောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ငရဲဆိုတာ မြေကြီးအောက်မှာ ရှိချင်မှ ရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ "ဒေါသ" ထွက်နေတဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ရင်ထဲမှာတော့ ငရဲက "အခု" (Now) ချက်ချင်း ရှိနေပါတယ်။ ငရဲမင်းက လာဖမ်းစရာ မလိုပါဘူး၊ ကိုယ့်ဒေါသက ကိုယ့်ကို ထောင်ချနေတာပါ။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ရင်ထဲက အပူမီးများကို "မေတ္တာ၊ ကရုဏာ" ဆိုတဲ့ ရေအေးနဲ့ ငြိမ်းသတ်နိုင်ကြပါစေ။ ပူလောင်သော ငရဲမျိုးစေ့များကို ဖယ်ရှားပြီး၊ အေးမြသော နိဗ္ဗာန်မျိုးစေ့များကိုသာ ပျိုးထောင်နိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
