Total Pageviews

Tuesday, February 3, 2026

Day 108 Apr 18 Year 2023 လျှပ်စစ်နှင့် စိတ် - ဇဝနအရှိန်နှင့် အာရုံကြောစီးကြောင်း (Electricity, The Mind & The Impulse of Javana)

 

Day 108 Apr 18 Year 2023 လျှပ်စစ်နှင့် စိတ် - ဇဝနအရှိန်နှင့် အာရုံကြောစီးကြောင်း (Electricity, The Mind & The Impulse of Javana)

အဘိဓမ္မပိဋက၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (စိတ္တဝီထိနှင့် ဇဝနစိတ်ဖြစ်စဉ်)

Neural Impulses (Action Potentials) & Synapses (အာရုံကြော လျှပ်စီးကြောင်းနှင့် ဆက်သွယ်မှုများ)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ဦးဦးဖျားဖျား နှစ်သစ်မင်္ဂလာ နှစ်ဆန်း (၂) ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၈) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ယနေ့ခေတ်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဘဝတွေကို "လျှပ်စစ်" (Electricity) မရှိဘဲ ပုံဖော်ကြည့်လို့ မရတော့ပါဘူး။ မီးလင်းဖို့၊ ဖုန်းသုံးဖို့၊ စက်ရုံတွေ လည်ပတ်ဖို့ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် လိုအပ်ပါတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်အစဉ် လည်ပတ်ဖို့အတွက်လည်း "ဇီဝလျှပ်စစ်" (Bio-electricity) နဲ့ "စိတ္တစွမ်းအင်" (Mental Energy) တွေ လိုအပ်နေပါတယ်။

ဒီလို စွမ်းအင်သဘောတရားတွေနဲ့ ယှဉ်ပြီး ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "အလင်းပေးခြင်း"၊ "လျင်မြန်ခြင်း" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အမှောင်တိုက်ကို ခွင်း၍ လျှပ်စီးပြက်သကဲ့သို့ ထက်မြက်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် အလင်းရောင်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - တစ်စက္ကန့်အတွင်း ကုဋေတစ်သိန်းမက ဖြစ်ပျက်နေသော စိတ်အစဉ် (Mind Stream) ၏ လျင်မြန်သော သဘောတရားနှင့် ဇဝနစိတ်တို့၏ အကျိုးပေးပုံကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သည် အမှောင်ကို ခွင်း၍ အလင်းပေးသကဲ့သို့၊ ဓမ္မစွမ်းအင်သည် အဝိဇ္ဇာအမှောင်ကို ခွင်း၍ ပညာအလင်း ရရှိစေလျက်၊ စိတ်အစဉ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။


၁။ စိတ်စီးကြောင်း ရှုမှတ်မှု (Current Flow Meditation)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး လင်းလက်သွားအောင်၊ စီးဆင်းမှု ရှိသွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ လျှပ်စစ်သဘောနဲ့ တူတဲ့ "တေဇောကသိုဏ်း" (Fire/Light Meditation) ကို ခန္ဓာကိုယ်တွင်း စီးဆင်းမှုအနေနဲ့ ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထားပြီး မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားပါ။ ဦးနှောက်ထဲကနေ ခြေဖျားလက်ဖျားအထိ "စီးဆင်းနေတဲ့ ဓာတ်သဘော" (Flowing Sensation) ကို သတိထားကြည့်ပါ။ ကျဉ်ကနဲ၊ ရှဲကနဲ ဖြစ်နေတာတွေ ရှိတယ်။

"စီးဆင်းနေတယ်... လျင်မြန်တယ်... တောက်ပတယ်..."

ဒါဟာ ကိုယ့်ရဲ့ အာရုံကြောတွေထဲမှာ သတင်းအချက်အလက်တွေ စီးဆင်းနေတာပါ။ စိတ်ဆိုတာလည်း ဒီလိုပဲ လျှပ်စီးလို မြန်ဆန်တယ်။ "ငါ" မဟုတ်ဘူး။ "စီးကြောင်း" (Current) သက်သက်ပါလားလို့ နှလုံးသွင်းရင်း၊ လောကီအာရုံ "Static Noise" (ဆူညံသံ) တွေကို ခဏလောက် ပိတ်ထားလိုက်ကြပါစို့။


၂။ သိပ္ပံရှုထောင့် (Neuroscience: Action Potential & Synapses)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရှေးတုန်းက လူတွေက စိတ်ဆိုတာ နှလုံးသားထဲမှာ ရှိတယ်လို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ခေတ်သစ် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောသိပ္ပံ (Neuroscience) အရတော့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ တွေးခေါ်မှု၊ ခံစားမှု၊ လှုပ်ရှားမှု အားလုံးဟာ "Electrical Impulses" (လျှပ်စစ် လှုံ့ဆော်ချက်များ) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။

၁။ Neurons (အာရုံကြောဆဲလ်များ):

ဦးနှောက်ထဲမှာ နျူရွန် (Neuron) လို့ခေါ်တဲ့ ဆဲလ်ပေါင်း ဘီလီယံချီ ရှိတယ်။ သူတို့ဟာ "ကြိုး" (Wires) တွေလိုပဲ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ချိတ်ဆက်ထားတယ်။

၂။ Action Potential (လုပ်ဆောင်ချက် လျှပ်စီး):

သူတော်ကောင်းတို့ လက်ကို လှုပ်ချင်တယ်လို့ စိတ်ကူးလိုက်တာနဲ့၊ ဦးနှောက်ထဲက နျူရွန်တွေက "Action Potential" လို့ခေါ်တဲ့ လျှပ်စစ်အချက်ပြ (Electrical Signal) တစ်ခုကို လွှတ်လိုက်တယ်။ ဒီအချက်ပြဟာ တစ်စက္ကန့်ကို မီတာ ၁၀၀ လောက် အမြန်နှုန်းနဲ့ ပြေးပါတယ်။

ဒီမှာ ထူးခြားတာက "All-or-Nothing Principle" ပါ။ လျှပ်စစ်စီးရင် အကုန်စီးမယ်၊ မစီးရင် လုံးဝ မစီးဘူး။ "နည်းနည်းလေး စီးတယ်" ဆိုတာ မရှိဘူး။ (ဒါက ကံတရား အကျိုးပေးပုံနဲ့ တူတယ်)။

၃။ Synapses (ဆုံမှတ်များ):

နျူရွန် တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြားမှာ ဟာနေတဲ့ နေရာလေးတွေ ရှိတယ်။ အဲဒါကို Synapse လို့ ခေါ်တယ်။ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းက အဲဒီနေရာရောက်ရင် ရပ်သွားပြီး၊ "Neurotransmitters" (ဓာတုပစ္စည်းများ) ကို ထုတ်လွှတ်ပြီး ဟိုဘက်ကမ်းကို ကူးတယ်။

ဆိုလိုတာက... ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စိတ် (Mind) ဆိုတာ လျှပ်စစ် (Electricity) နဲ့ ဓာတုဗေဒ (Chemistry) ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အလွန်လျင်မြန်တဲ့ "ကွန်ရက်" (Network) ကြီး တစ်ခုပါပဲ။

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ စိတ်အာရုံတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်တယ် ဆိုတာ ဒီလို မီးပွားလေးတွေ (Sparks) တစ်ခုပြီး တစ်ခု ကူးစက်သွားတာပါပဲ။ အရမ်းမြန်လွန်းလို့ ကျွန်ုပ်တို့က "တဆက်တည်း" လို့ ထင်နေရတာပါ။


၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (စိတ္တဝီထိနှင့် ဇဝနအရှိန်)

အခု... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

သိပ္ပံပညာမှာ "Action Potential" က မီလီစက္ကန့်အတွင်း ဖြစ်သလို၊ အဘိဓမ္မမှာလည်း "စိတ္တဝီထိ" (Thought Process) ဆိုတာ မျက်တောင်တစ်ခတ်အတွင်းမှာ ကုဋေတစ်သိန်းမက ဖြစ်ပျက်နေပါတယ်။

စိတ္တဝီထိ တစ်ခုမှာ စိတ်အစဉ် ၁၇ ချက် (17 Mind Moments) ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ "ဇဝန" (Javana) ဆိုတဲ့ အပိုင်းပါပဲ။

  • ဇဝန (Impulsion): ဆိုတာ "အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပြေးသွားခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်။ သိပ္ပံစကားနဲ့ ပြောရင် "High Voltage Discharge" (ဗို့အားမြင့် ထုတ်လွှတ်ခြင်း) ပါပဲ။

  • မျက်စိက မြင်တာ (စက္ခုဝိညာဉ်)၊ လက်ခံတာ (သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း)၊ စုံစမ်းတာ (သန္တီရဏ) တွေက ကံမမြောက်သေးဘူး။ (Low Voltage)။

  • "ဒါ ကောင်းတယ်၊ လိုချင်တယ်" သို့မဟုတ် "ဒါ ဆိုးတယ်၊ မုန်းတယ်" ဆိုပြီး ဇဝန ၇ ကြိမ် စောလိုက်တဲ့ အချိန်ကျမှ "ကံ" (Karma) မြောက်သွားတာပါ။

"Short Circuit" (ရှော့ဖြစ်ခြင်း) နှင့် ဒေါသ:

လျှပ်စစ်ဝါယာကြိုး ၂ ချောင်း ပူးသွားရင် "ရှော့" ဖြစ်ပြီး မီးပွားတွေ ထွက်သလို၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ဆိုင်တဲ့အခါ "သတိ" (Insulation/ကြိုးကာ) မပါရင် ဇဝနတွေက ဒေါသအရှိန်၊ လောဘအရှိန်နဲ့ "ဝုန်း" ကနဲ စီးဆင်းပြီး အကုသိုလ် မီးပွားတွေ ထွက်ကုန်တယ်။

ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က "စိတ်ကို စောင့်စည်းပါ" လို့ ဟောတာဟာ၊ လျှပ်စစ်ကို "Breaker" (မိန်းခလုတ်) ခံပြီး သုံးခိုင်းတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ဇဝနအရှိန်ကို မထိန်းရင် သံသရာတစ်လျှောက် လောင်ကျွမ်းသွားနိုင်ပါတယ်။


၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "စိတ်မြန်တာ၊ ဒေါသထွက်တာ" ကို "ငါ" လို့ မထင်ဘဲ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းလို ဘယ်လို ရှုမလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

စိတ်လှုပ်ရှားတဲ့အချိန်၊ ဒါမှမဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခုခု ချလိုက်တဲ့ (ဇဝနကျတဲ့) အချိန်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ရူပက္ခန္ဓာ: ဟဒယဝတ္ထု (Heart Base - The generator)၊ အာရုံကြော လှုပ်ရှားမှု။

၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: စေတနာ (Voltage/Driving Force)၊ ဇဝနအရှိန်။

၃။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: သိစိတ် (Current Flow)။

၄။ ဝေဒနက္ခန္ဓာ: စီးဆင်းမှုကို ခံစားရခြင်း (Shock sensation/Pleasure)။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ ဝါယာကြိုးထဲမှာ လူ ရှိသလား။ မရှိပါဘူး။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

စိတ်ဖြစ်တဲ့အခါ... "ငါ တွေးတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"စီးဆင်းနေတယ်... သိတယ်... အရှိန်ပြင်းနေတယ်... သိတယ်... မီးပွားထွက်နေတယ်... သိတယ်... ချုပ်ပျောက်သွားပြီ... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"မျက်လှည့်ပြသူ၏ ဥပမာ" (Illusionist Analogy):

  • လျှပ်စစ်မီးသီး လင်းနေတာကို ကြည့်ပြီး "မီးငြိမ်နေတယ်" လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တော့ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းက တစ်စက္ကန့်ကို အကြိမ် ၅၀/၆၀ (Frequency) လောက် မှိတ်တုတ် မှိတ်တုတ် ဖြစ်နေတာ။ မျက်စိက မမီလို့ ငြိမ်တယ် ထင်တာ။

  • ထို့အတူပါပဲ... "ငါ့စိတ်" ဆိုတာ တည်ငြိမ်နေတဲ့ အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဇဝနစိတ်တွေ တရစပ် ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် (Firing neurons) ဖြစ်နေတဲ့ အစဉ်အတန်း (Flux) မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။

  • "ငါ" ဆိုတာ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "သံလိုက်စက်ကွင်း" (Magnetic Field) လိုပဲ၊ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာတဲ့ "Effect" သက်သက်ပါ။ အကောင်အထည် မဟုတ်ပါဘူး။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ့စိတ်ကြီးက ဆိုးလိုက်တာ" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်တင်တာ (Self-judgment) ပျောက်သွားပြီး၊ "ဩော်... ဗို့အား များနေပါလား၊ Breaker ချဖို့ (သတိထားဖို့) လိုနေပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိန်းကျောင်းတတ်လာပါလိမ့်မယ်။


၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2408)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ လျှပ်စစ်အန္တရာယ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2408 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့။ ပြတိုက်ရဲ့ "Main Server Room" (အဓိက ကွန်ပျူတာ ထိန်းချုပ်ခန်း) မှာ မီးကြိုးတစ်ချောင်းက အပူလွန်ကဲပြီး (Overheat) အနံ့ထွက်လာတယ်။

တာဝန်ကျတဲ့ လျှပ်စစ်ဝန်ထမ်းက "မောင်လျှပ်" (အမည်လွှဲ)။ သူက နာမည်နဲ့ လိုက်အောင် စိတ်မြန်လက်မြန် ရှိတယ်။ အလုပ်ကို မြန်မြန်ပြီးချင်တဲ့ ဇဝနစိတ် (Impulsive Mind) က သူ့ကို လွှမ်းမိုးထားတယ်။

Policy 28 (Electrical Safety) နဲ့ Article 28.1 (Lockout/Tagout Procedure) အရ "လျှပ်စစ်ပြင်ဆင်မှု မပြုလုပ်မီ မိန်းခလုတ် (Main Switch) ကို ချရမည်။ လျှပ်ကာလက်အိတ် ဝတ်ရမည်" လို့ တင်းကျပ်စွာ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။

ဒါပေမဲ့ မောင်လျှပ်က "ဟာ... မိန်းချလိုက်ရင် Server တွေ ပိတ်ကုန်မှာပေါ့၊ ပြန်ဖွင့်ရတာ ကြာတယ်၊ ငါ အရှင်ပဲ ဆက်လိုက်မယ်" ဆိုပြီး "Live Wire" (ဓာတ်အားရှိနေတဲ့ ကြိုး) ကို လက်ဗလာနဲ့ သွားကိုင်လိုက်တယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ "ငါ ကျွမ်းကျင်ပါတယ်" ဆိုတဲ့ လောဘနဲ့ မာန (Greed & Ego Javana) တွေက အရှိန်ပြင်းနေတယ်။ သတိ (Sati Insulation) က ကွာကျနေပြီ။

သူ ဝါယာကြိုးနှစ်စကို ထိလိုက်တဲ့ ခဏမှာပဲ... "ဒိန်း" ဆိုတဲ့ အသံနဲ့အတူ မီးပွားတွေ (Sparks) ဖွားကနဲ လွင့်စဉ်ထွက်လာတယ်။ Short Circuit ဖြစ်သွားတာ။ မောင်လျှပ် လက်ကို ဓာတ်လိုက်ပြီး လွင့်ထွက်သွားတယ်။ Server ခန်း တစ်ခုလုံး မီးတွေ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် ဖြစ်ပြီး စက်တွေ ရပ်ကုန်တယ်။

ကံကောင်းလို့ မောင်လျှပ် အသက်အန္တရာယ် မရှိပေမယ့်၊ လက်မှာ မီးလောင်ဒဏ်ရာ ရသွားတယ်။ စက်ပစ္စည်း တချို့ ပျက်စီးသွားတယ်။

ဦးဇင်းတို့ Template T157 (Electrical Incident Log) နဲ့ စစ်ဆေးပြီး မောင်လျှပ်ကို ဆေးရုံပို့၊ ပြီးတော့ ခေါ်ဆုံးမရတယ်။

"မောင်လျှပ်... မင်းက လျှပ်စစ်ရဲ့ အရှိန် (Velocity of Electricity) ကို လျှော့တွက်တာ။ လျှပ်စစ်ဆိုတာ အတားအဆီး (Insulation) မရှိရင် ဖျက်ဆီးပစ်တာပဲ။ မင်းရဲ့ စိတ်အရှိန် (Javana) ကလည်း ဒီလိုပဲ။ 'ငါ လုပ်နိုင်တယ်' ဆိုပြီး သတိမပါဘဲ (Insulation မပါဘဲ) လုပ်လိုက်တဲ့ ကံ (Action) ဟာ၊ နောက်ဆုံးမှာ မင်းကို ပြန်ပြီး ဒုက္ခပေးတဲ့ 'Shock' ဖြစ်လာတာပဲ" လို့ ပြောပြရတယ်။


၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ မောင်လျှပ်က လျှပ်စစ်ကို သတိမထားလို့ ဓာတ်လိုက်သလို၊ တို့တစ်တွေလည်း နေ့စဉ် နေ့တိုင်း အာရုံကြောတွေထဲမှာ စီးဆင်းနေတဲ့ "ဇဝန" လျှပ်စီးကြောင်းတွေကို သတိမထားမိကြဘူး။

မြင်လိုက်တာနဲ့ "လိုချင်တယ်"၊ ကြားလိုက်တာနဲ့ "မုန်းတယ်" ဆိုပြီး တုံ့ပြန်တာတွေဟာ (Reactions) အကာအကွယ်မဲ့ ဝါယာကြိုးတွေ ရှော့ဖြစ်နေသလိုပါပဲ။ ဒီအတိုင်း လွှတ်ထားရင် သံသရာမှာ အပါယ်မီး လောင်ကျွမ်းသွားနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် "သတိ" (Mindfulness) ဆိုတဲ့ လျှပ်ကာပစ္စည်း (Insulator) ကို အမြဲတပ်ဆင်ထားပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း လျှပ်စီးကြောင်းတွေလို တဖျပ်ဖျပ် ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲနေပြီး၊ ထိန်းချုပ်ရ ခက်ခဲတဲ့ နာမ်ရုပ်ခန္ဓာကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ လျှပ်စီးကြောင်းတွေကို အရှိန်မြှင့်ပေးနေတဲ့၊ ဗို့အားတင်ပေးနေတဲ့ တဏှာ (Voltage Source) ဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • လောင်ကျွမ်းမှု၊ စီးဆင်းမှု အားလုံး ရပ်စဲသွားပြီး၊ အေးငြိမ်းသွားတဲ့ (Circuit Break) နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် စိတ်အစဉ်ကို သတိနဲ့ စောင့်ကြပ်ပြီး၊ အန္တရာယ်ကင်းအောင် လျှောက်လှမ်းတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Safety Protocol) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'လျှပ်စစ်နှင့် စိတ်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဇဝနလျှပ်စီးကြောင်းများကို သတိတရားဖြင့် စောင့်ကြည့် ထိန်းကျောင်းကြပြီး၊ အကုသိုလ် ရှော့ဆားကစ် (Short Circuit) များ မဖြစ်ပေါ်စေဘဲ၊ ကုသိုလ်အလင်းရောင်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်လမ်းခရီးကို လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


Day 107 Apr 17 Year 2023 နှစ်ဆန်းတစ်ရက် - အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (New Year's Day: Cellular Regeneration, Autophagy & The Power of Sila)

 

Day 107 Apr 17 Year 2023 နှစ်ဆန်းတစ်ရက် - အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (New Year's Day: Cellular Regeneration, Autophagy & The Power of Sila)

သုတ္တန်ပိဋက၊ ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ (သီလသမ္ပဒါ - သီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်း)

Cellular Regeneration & Autophagy (ဆဲလ်အသစ်ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို သန့်စင်ခြင်း)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ဦးဦးဖျားဖျား နှစ်သစ်မင်္ဂလာ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ဒီနေ့ဟာ မြန်မာတို့ရဲ့ နှစ်သစ်ကူး "နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့" (New Year's Day) ဖြစ်ပါတယ်။ အဟောင်းတွေ ကုန်ဆုံးပြီး အသစ်တွေ စတင်တဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ပေါ့။ "နှစ်သစ်မှာ စိတ်သစ်လူသစ် ဖြစ်ကြမယ်" လို့ အားလုံးက ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချကြတယ်။

ဒီလို မင်္ဂလာရှိတဲ့ နေ့ရက်မှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "အသစ်ဖြစ်ခြင်း"၊ "စင်ကြယ်ခြင်း" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - အတိတ်က ကိလေသာ အဟောင်းအမြင်းများကို စွန့်ပယ်တော်မူပြီး၊ ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း၌ လတ်ဆတ်သန့်ရှင်းသော မဟာကရုဏာတော်၊ မဟာပညာတော်တို့ဖြင့် သတ္တဝါတို့ကို အကျိုးပြုတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - ရုပ်နာမ်တို့၏ အဟောင်းပျက်၍ အသစ်ဖြစ်နေသော (Old & New Generation) သဘောတရားနှင့် သီလဖြင့် ဘဝကို အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်နည်း (Moral Regeneration) ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲလ်ဟောင်းများ သေဆုံး၍ ဆဲလ်သစ်များ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့၊ နှစ်ဟောင်းမှ အကုသိုလ် အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှား၍ နှစ်သစ်တွင် ကုသိုလ်စိတ်သစ်၊ လူသစ်များအဖြစ် ပြန်လည် မွေးဖွားနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။


၁။ စိတ်သစ်လူသစ် တည်ဆောက်ခြင်း (Renewal Meditation)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး "Refresh" (ပြန်လည်လန်းဆန်း) လုပ်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ အသစ်စတင်ခြင်းကို အာရုံပြုတဲ့ "အာနာပါန" (Breath Meditation) ကိုပဲ ထူးခြားတဲ့ ပုံစံလေးနဲ့ ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ရှူထုတ်လိုက်ပါ။ အဆုတ်ထဲက လေဟောင်းတွေ၊ နှစ်ဟောင်းက စိတ်ညစ်စရာတွေ၊ အမှားတွေ အကုန်လုံး ထွက်သွားပြီလို့ သဘောထားပါ။ (Let go of the old).

ပြီးရင်... လတ်ဆတ်တဲ့ လေအသစ်ကို ပြန်ရှူသွင်းလိုက်ပါ။ အောက်ဆီဂျင် အသစ်တွေ၊ စွမ်းအင် အသစ်တွေ ဝင်လာတယ်။ "အသစ်... အသစ်... လတ်ဆတ်တယ်..."

ခဏတိုင်းဟာ အသစ်ပါပဲ။ အတိတ်က "ငါ" သေသွားပြီ။ အခု "ငါ" ဟာ လူသစ်ပဲလို့ နှလုံးသွင်းရင်း၊ လတ်ဆတ်တဲ့ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ စိတ်ကို ခဏလောက် တည်ထားလိုက်ကြပါစို့။


၂။ သိပ္ပံရှုထောင့် (Cellular Regeneration & Autophagy)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "နှစ်သစ်ကူးတယ်" ဆိုတာ ပြက္ခဒိန် ပြောင်းတာပဲ ရှိတာပါ၊ လူကတော့ ဒီလူပါပဲလို့ ထင်စရာ ရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဇီဝဗေဒ (Biology) အရ ကြည့်ရင် သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ "Regeneration" (အသစ်ပြန်လည် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း) ဖြစ်နေပါတယ်။

၁။ Cell Turnover (ဆဲလ် အစားထိုးခြင်း):

ကျွန်ုပ်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဆဲလ် (Cell) ပေါင်း ထရီလီယံချီ ရှိတယ်။ အဲဒီ ဆဲလ်တွေဟာ အမြဲတမ်း သေဆုံးနေပြီး အသစ် ပြန်ဖြစ်နေတယ်။

  • အရေပြားဆဲလ်တွေဆိုရင် ၂ ပတ် ကနေ ၄ ပတ် အတွင်းမှာ အကုန် အသစ်လဲတယ်။

  • သွေးနီဥတွေဆိုရင် ၄ လ (ရက် ၁၂၀) မှာ အသစ်လဲတယ်။

  • အစာအိမ် အနားသတ်ဆဲလ်တွေဆိုရင် ၅ ရက်လောက်ပဲ ခံတယ်။
    ဆိုလိုတာက... လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်က "သူတော်ကောင်းတို့" နဲ့ အခု "သူတော်ကောင်းတို့" ဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ (Physically) တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။ အစိတ်အပိုင်း တော်တော်များများက အသစ်ဖြစ်နေပါပြီ။

၂။ Autophagy (မိမိကိုယ်ကို သန့်စင်ခြင်း):

၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ နိုဘယ်လ်ဆု ရခဲ့တဲ့ တွေ့ရှိချက်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါက "Autophagy" (Self-eating) ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ဆဲလ်အပျက်အစီးတွေ၊ ပရိုတိန်း အဟောင်းတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားတွေကို ကိုယ်တိုင် ပြန်လည် ချေဖျက်ပြီး (Recycle)၊ အဲဒီကရတဲ့ စွမ်းအင်နဲ့ ဆဲလ်အသစ်တွေ တည်ဆောက်ပါတယ်။

ဒါဟာ သဘာဝတရားရဲ့ "Cleaning & Renewal Process" ပါပဲ။ နှစ်သစ်ကူးမှာ အိမ်သန့်ရှင်းရေး လုပ်သလို၊ ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း နေ့စဉ် သူ့အမှိုက်သူ ရှင်းနေတာပါ။ ဒီစနစ် ကောင်းမှ ကျန်းမာတာ၊ နုပျိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ အဟောင်းကို ဖျက်ဆီးပြီး အသစ်ကို တည်ဆောက်တာဟာ ဘဝရဲ့ အခြေခံ ယန္တရား (Mechanism of Life) ပါပဲ။ အဟောင်းမကုန်ရင် အသစ်မဖြစ်ပါဘူး။


၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (သီလနှင့် ဘဝသစ်တည်ဆောက်ခြင်း)

အခု... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

ခန္ဓာကိုယ်က Autophagy နဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို ရှင်းလင်းသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်ကိုလည်း "သီလ" (Sila) နဲ့ ရှင်းလင်းပြီး ဘဝအသစ် တည်ဆောက်ရပါမယ်။

ဘုရားရှင်က ဒီဃနိကာယ်မှာ "သီလသမ္ပဒါ" (သီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်း) ဟာ အရာအားလုံးရဲ့ အစ၊ အောင်မြင်ခြင်းရဲ့ အုတ်မြစ်လို့ ဟောပါတယ်။

နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ လူတွေက "ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာ" ပြုကြတယ်။ တကယ်တော့ ခေါင်းလျှော်ရုံနဲ့ စိတ်မသစ်ပါဘူး။

  • အတိတ်က မှားခဲ့တဲ့ အကုသိုလ်တွေ (Old Cells/Waste) ကို "ဝိရတီ" (ရှောင်ကြဉ်ခြင်း) နဲ့ ဖယ်ရှားပစ်ရမယ်။

  • "ငါ ဒီနေ့ကစပြီး လူသစ်ဖြစ်ပြီ၊ ငါ့ဆီမှာ မကောင်းမှု အဟောင်းတွေ မရှိတော့ဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတာဟာ Moral Regeneration (ကိုယ်ကျင့်တရား အသစ်ပြန်ဖြစ်ခြင်း) ပါပဲ။

ဇီဝဗေဒမှာ ဆဲလ်အဟောင်းတွေ သေသွားပေမယ့် DNA (မျိုးရိုးဗီဇ) က ဆဲလ်အသစ်ဆီကို လက်ဆင့်ကမ်း ပါသွားသလို၊ ဓမ္မနယ်မှာလည်း ရုပ်နာမ်အဟောင်းတွေ ချုပ်သွားပေမယ့် "ကမ္မသတ္တိ" (Kammic Energy) ကတော့ စိတ်အသစ်ဆီကို ပါသွားပါတယ်။ ဒါကြောင့် နှစ်သစ်မှာ "Sila DNA" ကောင်းကောင်း ထည့်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ သီလလုံခြုံမှ ဘဝဆဲလ်တွေ ကျန်းမာမှာပါ။


၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "နှစ်သစ်ကူးတယ်၊ ငါ အသစ်ဖြစ်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

နှစ်သစ်ကူးလို့ စိတ်တက်ကြွနေတဲ့ အချိန်၊ သို့မဟုတ် အတိတ်ကို တွေးပြီး နောင်တရနေတဲ့ အချိန်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ရူပက္ခန္ဓာ: အသစ်အစားထိုးနေတဲ့ ရုပ်ကလာပ်စည်းများ (Constant Regeneration)။

၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: ပြုပြင်ချင်တဲ့ စေတနာ၊ ဆုံးဖြတ်ချက် (Volition to renew)။

၃။ သညာက္ခန္ဓာ: "ဒါ နှစ်သစ်၊ ဒါ နှစ်ဟောင်း" လို့ ပိုင်းခြားမှတ်သားမှု (Time Perception)။

၄။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: သိစိတ်အစဉ် (Stream of Consciousness)။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ နှစ်ဟောင်းက လူနဲ့ နှစ်သစ်က လူ တူသလား။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

နှစ်သစ်ကူးတဲ့အခါ... "ငါ အသစ်ဖြစ်ပြီ" လို့ ပုဂ္ဂိုလ်မစွဲပါနဲ့။

"ဖြစ်ပျက်နေတယ်... သိတယ်... အစားထိုးနေတယ်... သိတယ်... အဟောင်းချုပ်ပြီး အသစ်ဖြစ်နေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"မျက်လှည့်ပြသူ၏ ဥပမာ" (Illusionist Analogy):

  • မြစ်တစ်စင်းကို ကြည့်လိုက်ရင် "ဒီမြစ်ပဲ" လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တော့ ရေတွေက အမြဲတမ်း စီးဆင်း ပြောင်းလဲနေတယ်။ မနေ့က ရေ တစ်စက်မှ မရှိတော့ဘူး။

  • ထို့အတူပါပဲ... "ငါ" ဆိုတာ မနေ့က လူ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ ဆဲလ်တွေ၊ စိတ်တွေ အကုန် ပြောင်းသွားပါပြီ။

  • အတိတ်က အမှားတွေကို ပိုက်ထားတာဟာ "အသေကောင်" (Dead Cells) တွေကို ပိုက်ထားတာနဲ့ တူပါတယ်။ Autophagy လုပ်ပြီး ရှင်းထုတ်လိုက်ပါ။ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်အသစ်ကိုပဲ ရှုမြင်ပါ။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "အတိတ်က ငါမကောင်းဘူး" ဆိုတဲ့ နောင်တ (Remorse) ပျောက်သွားပြီး၊ "အခုအခိုက်အတန့်မှာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်အောင် လုပ်မယ်" ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဉာဏ် (Practical Wisdom) ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။


၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2407)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့က ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ "လူသစ်ဖြစ်ခြင်း" အကြောင်း ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2407 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်၊ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ မနက်ပိုင်း။ ပြတိုက်မှာ ဝန်ထမ်းတွေ စုပြီး ဘုရားရှိခိုး၊ ပရိတ်ရွတ်ကြတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ဝန်ထမ်းငယ် "မောင်သစ်" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ကောင်လေး တစ်ယောက် ပါတယ်။ သူက မျက်နှာ မကောင်းဘူး။ ခေါင်းငိုက်စိုက် ချထားတယ်။

မောင်သစ်က ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ကုန်ပိုင်းတုန်းက အမှားတစ်ခု လုပ်မိထားတယ်။ စတိုခန်းထဲက ပစ္စည်းအသေးအမွှားလေး တစ်ခု ပျောက်သွားတုန်းက သူ တာဝန်ပေါ့လျော့ခဲ့တာ။ ဘယ်သူမှ အတိအကျ မသိပေမယ့် သူက စိတ်ထဲမှာ လိပ်ပြာမလုံ ဖြစ်နေတယ်။ နှစ်သစ်ကူးတော့ လူတိုင်း ပျော်နေပေမယ့် သူကတော့ အတိတ်က အမှား (Old Cell Waste) တွေနဲ့ ပိတ်မိနေတယ်။

ပွဲပြီးတော့ ဦးဇင်းက Policy 1 (Code of Ethics & Conduct) နဲ့ Article 1.1 (Annual Renewal of Vows) အစီအစဉ်ကို စတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံး ရှေ့ထွက်ပြီး "ဒီနှစ်မှာ ကျင့်ဝတ်နဲ့အညီ လုပ်ဆောင်ပါ့မယ်" လို့ ကတိသစ္စာ ပြုရတာပေါ့။

မောင်သစ်အလှည့်ရောက်တော့ သူက တုန်တုန်ရီရီနဲ့ "ဆရာတော်... တပည့်တော် ကတိမပေးရဲပါဘူး။ တပည့်တော်က လူဆိုးပါ" ဆိုပြီး ငိုချလိုက်တယ်။ အားလုံး အံ့ဩသွားကြတယ်။ သူက သူ့အမှားကို ဝန်ခံတယ်။ "တပည့်တော်ကို အလုပ်ထုတ်လိုက်ပါ" တဲ့။

ဦးဇင်းက သူ့ကို ပြုံးပြီး ကြည့်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ Autophagy သဘောတရားကို ရှင်းပြတယ်။

"မောင်သစ်... ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဆဲလ်အပျက်တွေ ရှိရင် ခန္ဓာကိုယ်က ဘာလုပ်သလဲ။ အဲဒါတွေကို ချေဖျက်ပြီး အသစ်ပြန်လုပ်တယ်။ မင်း အခု ဝန်ခံလိုက်တာဟာ Autophagy လုပ်လိုက်တာပဲ။ အမှိုက်တွေကို ရှင်းထုတ်လိုက်တာ။

ငါတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒက လူကို အပြစ်ပေးဖို့ မဟုတ်ဘူး။ လူကို ပြုပြင်ဖို့ (Rehabilitation)။ မင်း အမှားကို ဝန်ခံရဲတဲ့ သတ္တိဟာ မင်းရဲ့ 'ဆဲလ်သစ်' ပဲ။ မင်းဟာ မနှစ်က မောင်သစ် မဟုတ်တော့ဘူး။ ဒီနေ့ကစပြီး မောင်သစ် 'အစစ်' ဖြစ်သွားပြီ"

ဦးဇင်းက သူ့ကို အလုပ်မထုတ်ဘဲ၊ Template T101 (Incident & Resolution Log) မှာ "Warning with Rehabilitation" (သတိပေးပြီး ပြုပြင်ခွင့်ပေးခြင်း) လို့ ရေးမှတ်လိုက်တယ်။ မောင်သစ်ဟာ အဲဒီနေ့ကစပြီး တကယ့်ကို လူသစ် ဖြစ်သွားတယ်။ အလုပ်ကြိုးစားတယ်၊ ရိုးသားတယ်။ Biology အရ ဆဲလ်တွေ အသစ်လဲသလို၊ Dhamma အရ သူ သီလနဲ့ အသစ်လဲလိုက်တာပါ။


၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ဟာ ပြက္ခဒိန် ပြောင်းရုံ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ဆဲလ် (Mental Cells) တွေကို အသစ်လဲဖို့ အခွင့်အရေးပါပဲ။

အတိတ်က မကောင်းမှုတွေကို Autophagy လုပ်ပြီး ရှင်းထုတ်ပါ။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ အာဟာရ (Nutrients) တွေနဲ့ စိတ်ဆဲလ်အသစ်တွေကို တည်ဆောက်ပါ။ "ငါ မကောင်းဘူး" လို့ တွေးမနေပါနဲ့။ "ငါ ပြောင်းလဲနိုင်တယ်" (I can regenerate) လို့ ယုံကြည်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း အဟောင်းပျက်ပြီး အသစ်ဖြစ်နေရတဲ့၊ မတည်မြဲတဲ့ ခန္ဓာအိမ်ကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ အသစ်ဖြစ်ခြင်းကို တွယ်တာပြီး၊ ဘဝသစ်ကို တောင့်တနေတဲ့ တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • အသစ်ဖြစ်စရာ မလိုတော့ဘဲ၊ အိုခြင်း၊ ပျက်ခြင်း ကင်းဝေးသွားတဲ့ (Stop Regeneration) နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် စိတ်ကို နေ့စဉ် အသစ်ပြုပြင်ပေးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Regeneration Path) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့မှာ ဟောကြားအပ်သော 'အသစ်စတင်ခြင်းနှင့် ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကဲ့သို့ပင် စိတ်ဓာတ်ကိုလည်း နေ့စဉ် သန့်စင်ပြုပြင်ကာ၊ သီလအခြေခံသော ဘဝသစ်၊ စိတ်သစ်၊ လူသစ်များအဖြစ် နိဗ္ဗာန်ပန်းတိုင်သို့ လှမ်းတက်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။