Day 100 Apr 10 Year 2023 ဆူမှတ်နှင့် ဒေါသ - စိတ်ဖိအားကို ထိန်းညှိခြင်း (Boiling Point, Emotional Thresholds & The Physics of Anger)
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ် (ရန်ငြိုးကို ပယ်ဖျောက်နည်း)
Physics: Phase Transitions & Vapor Pressure (ရူပဗေဒ - အဆင့်ကူးပြောင်းမှုနှင့် ရေငွေ့ဖိအား)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၆) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ဒီနေ့ဟာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ နေ့စဉ် ဓမ္မခရီးစဉ် "ရက် ၁၀၀ ပြည့်" (100th Day) သော နေ့ထူးနေ့မြတ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အထိမ်းအမှတ်နေ့လေးမှာ အလွန်အရေးကြီးတဲ့၊ လူတိုင်းကြုံတွေ့နေရတဲ့ "ဒေါသ" အကြောင်းကို သိပ္ပံနည်းကျကျ၊ ဓမ္မနည်းကျကျ အကျယ်တဝင့် ဆွေးနွေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "အေးမြခြင်း"၊ "ငြိမ်းချမ်းခြင်း" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။
"အရဟတော" - ကိလေသာ မီးတောက်မီးလျှံ၊ ဒေါသ အခိုးအငွေ့တို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ သတ္တဝါတို့၏ စိတ်နှလုံး၌ လောင်ကျွမ်းနေသော အာဃာတမီးများကို မေတ္တာရေစင်ဖြင့် ငြှိမ်းသတ်အေးမြစေတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - စိတ်၏ ဆူပွက်ခြင်း (Boiling Point) နှင့် ငြိမ်သက်ခြင်း (Tranquility) သဘောတရားအမှန်ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။
ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ရေသည် အပူချိန်လွန်ကဲလျှင် ဆူပွက်အငွေ့ပျံသွားသကဲ့သို့၊ မိမိတို့၏ စိတ်သည်လည်း ဒေါသအပူချိန် လွန်ကဲ၍ ပေါက်ကွဲပျက်စီးခြင်း မဖြစ်ရလေအောင် သတိတရားဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး အေးမြသွားအောင်၊ တည်ငြိမ်သွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ ရေရဲ့ အေးမြမှုကို အာရုံပြုတဲ့ "အာပေါကသိုဏ်း" (Water Meditation) ကို စီးဖြန်းကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အလွန်အေးမြပြီး ကြည်လင်နေတဲ့ ရေကန်ကြီး တစ်ကန်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဒီရေကန်ကြီးဟာ ဘယ်လောက် ပူပြင်းတဲ့ နေရောင်ပဲ ကျကျ၊ အေးမြမြဲ အေးမြနေတယ်။ "အေးတယ်... ငြိမ်သက်တယ်... ကြည်လင်တယ်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ယူရင်း၊ ကိုယ့်ရင်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ မကျေနပ်မှုတွေ၊ စိတ်တိုမှုတွေ၊ ဖိအားတွေကို ဒီရေကန်ထဲမှာ နှစ်မြှုပ်ပြီး ငြိမ်းသတ်လိုက်တယ်လို့ သဘောထားပါ။ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းသွားပြီဆိုမှ ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ရဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်တဲ့ "ဆူမှတ် (Boiling Point) နှင့် ဒေါသ" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို အသေးစိတ် လေ့လာကြရအောင်။
၁။ သိပ္ပံရှုထောင့် (Physics of Boiling Point)
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရူပဗေဒ (Physics) မှာ "Boiling Point" (ဆူမှတ်) ဆိုတာ အရည်တစ်ခုကနေ အငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတဲ့ အပူချိန်ကို ခေါ်ပါတယ်။ ရေအတွက်ဆိုရင် ၁၀၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီဖြစ်စဉ်က ရိုးရှင်းသလိုနဲ့ အလွန် နက်နဲပါတယ်။ ဒါကို နားလည်မှ ဒေါသ ဖြစ်စဉ်ကို နားလည်မှာပါ။
သိပ္ပံနည်းကျ အသေးစိတ် ရှင်းပြရရင်...
၁။ Vapor Pressure (ရေငွေ့ဖိအား): အရည်တိုင်းရဲ့ မော်လီကျူးတွေဟာ ငြိမ်မနေပါဘူး။ လှုပ်ရှားနေကြတယ်။ အပူပေးလိုက်ရင် ပိုပြီး လှုပ်ရှားလာတယ်။ အဲဒီလို လှုပ်ရှားရင်းနဲ့ အပြင်ကို ထွက်ချင်တဲ့ တွန်းအား (Pressure) တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။
၂။ Atmospheric Pressure (လေထုဖိအား): ဒါပေမဲ့ ရေမျက်နှာပြင် အပေါ်မှာ လေထုဖိအားက ဖိထားတယ်။ "မထွက်နဲ့ဦး၊ ငြိမ်ငြိမ်နေ" လို့ ဖိထားသလိုပေါ့။
၃။ The Boiling Moment (ဆူပွက်ချိန်): ဘယ်အချိန်မှာ ဆူသလဲဆိုတော့... အတွင်းက ကန်ထွက်ချင်တဲ့ "ရေငွေ့ဖိအား" က အပြင်က ဖိထားတဲ့ "လေထုဖိအား" နဲ့ တူသွားတဲ့အချိန် (သို့) ကျော်လွန်သွားတဲ့ အချိန်မှာ "Phase Transition" (အဆင့်ပြောင်းလဲခြင်း) ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။ ရေ (Liquid) ဘဝကနေ ရေငွေ့ (Gas) ဘဝကို ဝုန်းကနဲ ပြောင်းပြီး ပွက်ပွက်ဆူလာတော့တာပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ချက် ရှိပါတယ်။ Pressure Cooker (ပေါင်းအိုး) သဘောတရားပါ။ ပေါင်းအိုးထဲမှာ အဖုံးကို လုံအောင် ပိတ်ထားတော့ ဖိအား (Pressure) အရမ်းများတယ်။ ဖိအားများလေလေ၊ ဆူမှတ် (Boiling Point) မြင့်လေလေပါပဲ။ ဆိုလိုတာက ရေက ၁၀၀ ဒီဂရီနဲ့ မဆူတော့ဘဲ ၁၂၀ လောက်ထိ အပူခံနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့... တကယ်လို့သာ အဲဒီ ဖိအားကို မထိန်းနိုင်တော့ဘဲ ပေါက်ကွဲထွက်ရင် သာမန် ရေနွေးအိုး ဆူတာထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုပြင်းထန်ပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှု (Explosion) ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီပုံကို ကြည့်ပြီး သေချာ စဉ်းစားပါ။ အတွင်းက တွန်းကန်အားနဲ့ အပြင်က ဖိအား လွန်ဆွဲနေကြတာ။ အပူချိန် မြင့်လာရင် မော်လီကျူးတွေ ရုန်းကန်ကြတယ်။ နောက်ဆုံး မထိန်းနိုင်တော့ရင် ပုံစံပြောင်းပြီး ပေါက်ကွဲထွက်သွားတာပါပဲ။
၂။ ဓမ္မရှုထောင့် (အာဃာတနှင့် ဒေါသဖိအား)
အခု... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ စိတ်ပညာနဲ့ ဓမ္မမှာ "Emotional Threshold" (စိတ်ခံစားမှု အတိုင်းအတာ) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။
လူတစ်ယောက်ဟာ ဒေါသ (Dosa) ဖြစ်တော့မယ်ဆိုရင် ရုတ်တရက်ကြီး ဖြစ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရေနွေးအိုး တည်သလိုပဲ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ Heat Input (အပူပေးခြင်း): မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း ကနေ မလိုလားအပ်တဲ့ အာရုံတွေ (Unpleasant Sense Objects) ဝင်လာတယ်။ ဒါဟာ မီးဖိုကို မီးဖွင့်လိုက်သလိုပါပဲ။ စိတ်ထဲမှာ "ပဋိဃ" (ခိုက်ရန်ဒေါသ) ဆိုတဲ့ အပူငွေ့တွေ စတင် ပျံ့နှံ့လာတယ်။
၂။ Internal Pressure (အတွင်းဖိအား): အဲဒီ မကျေနပ်မှုတွေကို ချက်ချင်း မထုတ်ပြဘဲ "သည်းခံမယ်" ဆိုပြီး မျိုသိပ်ထားလိုက်တယ်။ ဒါဟာ Pressure Cooker အဖုံး ပိတ်ထားသလိုပါပဲ။ အပြင်ပန်း ကြည့်ရင် ငြိမ်နေသလို ထင်ရပေမယ့်၊ အတွင်းထဲမှာ ဒေါသ မော်လီကျူးတွေက ဆူပွက်လှုပ်ရှားနေပြီ။
၃။ The Explosion (ပေါက်ကွဲခြင်း): တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အပူချိန်က များလာတယ်။ သည်းခံနိုင်တဲ့ အတိုင်းအတာ (Threshold) ကို ကျော်သွားတဲ့အခါ... "ဗျာပါဒ" (ဖျက်ဆီးလိုစိတ်) အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး၊ ပါးစပ်က ဆဲဆိုတာ (ဝစီကံ)၊ လက်ပါခြေပါ ဖြစ်တာ (ကာယကံ) တွေ ဖြစ်ကုန်ကြတယ်။ ဒါဟာ Liquid Phase ကနေ Gas Phase ကို ပြောင်းပြီး ပေါက်ကွဲသွားတာပါပဲ။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က အာဃာတပဋိဝိနယသုတ် မှာ ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ဖို့ နည်းလမ်းတွေ ပေးထားပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ "မိမိကံကို မိမိပိုင်သည်ဟု ဆင်ခြင်ခြင်း"၊ "မေတ္တာပွားခြင်း" စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါတွေဟာ ဘာလဲဆိုတော့... စိတ်အိုးထဲက အပူချိန် (Temperature) ကို လျှော့ချပေးတဲ့ နည်းလမ်းတွေ (Cooling Methods) ဖြစ်သလို၊ ဖိအားကို လျှော့ချပေးတဲ့ "Safety Valve" (ဘေးကင်းရေး အဆို့ရှင်) တွေလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
"ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ ရေနွေးအိုးက ဆူရင် ရေငွေ့ပဲ ထွက်မယ်။ လူက ဒေါသနဲ့ ဆူရင်တော့ အကုသိုလ် မီးတောက်တွေ ထွက်ပြီး ကိုယ်ရော သူပါ လောင်ကျွမ်းသွားမှာ မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့ Boiling Point ကို ကိုယ်သိဖို့ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။"
၃။ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism Integration)
အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ ဒေါသဖြစ်စဉ်ကြီးကို ကြည့်ပြီး "ငါ စိတ်ဆိုးတယ်၊ ငါ ပေါက်ကွဲတော့မယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။
ဦးဇင်းတို့ တစ်ယောက်ယောက်က ကိုယ့်ကို ရင့်ရင့်သီးသီး ပြောလိုက်လို့၊ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်တွေ ရှုပ်လွန်းလို့ ရင်ထဲမှာ "ထောင်း" ကနဲ ဒေါသထွက်လာတယ် ဆိုပါစို့။
အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာဖွဲ့ပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။
၁။ အာရုံ (Input): မကောင်းတဲ့ အသံ သို့မဟုတ် အဆင်း (Fuel for Fire).
၂။ ဖဿ (Contact): နားနှင့် အသံ တိုက်မိခြင်း။
၃။ ဝေဒနာ (Feeling): စိတ်မချမ်းသာမှု (Domanassa Vedana) ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ (အပူချိန် တက်လာပြီ)။
၄။ သင်္ခါရ (Reaction): တွန်းကန်ချင်တဲ့ စိတ်၊ ဖျက်ဆီးချင်တဲ့ စေတနာ (Dosa) ပေါ်လာတယ်။ (ရေငွေ့ဖိအား မြင့်တက်လာပြီ)။
၅။ ရုပ် (Form): နှလုံးခုန် မြန်လာတယ်၊ မျက်နှာ နီလာတယ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာ ပူလာတယ်။ (Physical expansion due to heat).
ဒီနေရာမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ငါ သည်းမခံနိုင်တော့ဘူး၊ ငါ ပေါက်ကွဲပြီ" ဆိုပြီး "ငါ" (Self) ကို ထည့်ပေါင်းလိုက်တယ်။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):
ဒေါသထွက်တဲ့အခါ... "ငါ ဆိုးတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။
"ပူလာတယ်... သိတယ်... ဖိအားများနေတယ်... သိတယ်... တုန်ခါနေတယ်... သိတယ်... တွန်းကန်နေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။
သိပ္ပံပညာရှင်က ရေနွေးအိုး ဆူတာကို ကြည့်ပြီး "ရေတွေ ဒေါသထွက်နေတယ်" လို့ မပြောပါဘူး။ "မော်လီကျူးတွေ စွမ်းအင်များပြီး လှုပ်ရှားနေတာ (High Kinetic Energy)" လို့ပဲ မြင်ပါတယ်။
အလားတူပဲ... သူတော်ကောင်းတို့လည်း ကိုယ့်စိတ်ကို "ငါ" မဟုတ်ဘဲ "တေဇောဓာတ် (Heat) နှင့် ဝါယောဓာတ် (Pressure) တို့၏ လွန်ကဲမှု" သက်သက်လို့ ရှုမြင်ပါ။
မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က ရိုးရိုးရေကို ဆေးရောင်ထည့်ပြီး သွေးလို ပြသလို၊ အဝိဇ္ဇာက ဓာတ်သဘောတွေကို "ငါ့ဒေါသ" လို့ အရောင်ဆိုးပြထားတာပါ။
အဲဒီ ဒေါသအပူဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ အကြောင်းတရား (အာရုံ) ပျောက်ရင် ငြိမ်းသွားမယ်။ (အနိစ္စ)
ပူလောင်မှုဒဏ်၊ ဖိအားဒဏ်ကို ခံစားနေရလို့ "ဒုက္ခ"။
"စိတ်မဆိုးနဲ့" လို့ တားမရဘဲ အပူချိန်ရောက်ရင် ပွက်ပွက်ဆူလာလို့ "အနတ္တ"။
အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ ပေါက်ကွဲတယ်" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိပြုတ်သွားပြီး၊ "ဖိအားများနေသော ရုပ်နာမ်အစုအဝေး" (Pressurized Aggregates) ကိုပဲ ဉာဏ်နဲ့ မြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအခါ Safety Valve ပွင့်သွားသလို စိတ်က အေးချမ်းသွားပါလိမ့်မယ်။
၄။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2400)
ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ သင်ခန်းစာယူစရာ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2400 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။
ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့၊ ရာသီဥတုက အလွန်ပူပြင်းနေတဲ့ နေ့တစ်နေ့ပေါ့။ ပြတိုက်ရဲ့ "ရှေးဟောင်းပစ္စည်း သန့်စင်ခန်း" (Cleaning Room) မှာ အဲကွန်း (Air Con) ပျက်နေတယ်။ အခန်းအပူချိန်က ၃၈ ဒီဂရီလောက် ရှိနေတယ်။
တာဝန်ကျ ဝန်ထမ်းက "မောင်ထူး" (အမည်လွှဲ)။ သူက ပုံမှန်ဆိုရင် အရမ်း အေးဆေးတည်ငြိမ်တဲ့ လူတစ်ယောက်ပါ။ စကားတောင် ကျယ်ကျယ် မပြောတတ်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီနေ့က သူ့မှာ ပြဿနာတွေ ပေါင်းစုံနေတယ်။
၁။ အိမ်မှာ မိသားစုရေး အဆင်မပြေလို့ စိတ်ညစ်လာတယ်။ (Initial Heat)။
၂။ ရာသီဥတုက ပူပြီး အဲကွန်းက ပျက်နေတယ်။ (Environmental Heat)။
၃။ မန်နေဂျာက အလုပ်တွေ အများကြီး ပုံပေးပြီး "ဒီနေ့ အပြီး လုပ်ရမယ်" လို့ ဖိအားပေးထားတယ်။ (External Pressure)။
မောင်ထူးခမျာ Pressure Cooker လို ဖြစ်နေပြီ။ ဒါပေမဲ့ သူက ဘာမှ ပြန်မပြောဘဲ ကြိတ်မှိတ် သည်းခံပြီး လုပ်နေတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ Boiling Point ကို ရောက်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီ။
နေ့လယ် ၁ နာရီလောက်ကျတော့... ဘေးက ဝန်ထမ်းအသစ်လေး တစ်ယောက်က မောင်ထူး သန့်စင်ပြီးသား ပစ္စည်းတစ်ခုကို မတော်တဆ တံတောင်နဲ့ တိုက်မိပြီး ရေခွက် မှောက်ကျသွားတယ်။
သာမန်အချိန်ဆိုရင် မောင်ထူးက "ကိစ္စမရှိပါဘူး" လို့ ပြောမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ သူ့ရဲ့ Boiling Point ကို ကျော်သွားပြီ။
"ဝုန်း" ဆိုပြီး စားပွဲကို ထုလိုက်တဲ့ အသံကြီး ထွက်လာတယ်။ မောင်ထူးက အော်ဟစ်ဆဲဆိုပြီး၊ လက်ထဲက ကိုင်ထားတဲ့ Brush ကို ပေါက်ခွဲလိုက်တယ်။ မျက်နှာကြီး နီရဲပြီး တုန်ခါနေတယ်။ တစ်ခန်းလုံးက လူတွေ ကြောင်သွားကြတယ်။ "ဟယ်... မောင်ထူးလို လူက ဒီလောက် ဒေါသကြီးတာလား" ဆိုပြီး အံ့ဩကုန်ကြတယ်။
ဦးဇင်း ရောက်သွားတော့ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းရတယ်။ Policy 16 (Conflict Resolution) နဲ့ Article 16.3 (Zero Tolerance for Violence) အရ စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရတယ်။ Template T212 (Incident Report) မှာ မှတ်တမ်းတင်တယ်။
ဦးဇင်းက မောင်ထူးကို သီးသန့် ခေါ်တွေ့ပြီး မေးတယ်။ "မောင်ထူး... မင်း ဘာလို့ ဒီလောက် ပေါက်ကွဲသွားတာလဲ။ ရေခွက်မှောက်တာလေးပဲဟာ" လို့။
မောင်ထူးက ငိုပြီး ဖြေတယ်။ "ဆရာတော်... တပည့်တော် ရေခွက်မှောက်လို့ စိတ်ဆိုးတာ မဟုတ်ဘူး။ မနက်ကတည်းက စုလာတဲ့ အပူတွေ၊ ဖိအားတွေက အဲဒီအချိန်မှာ ပေါက်ထွက်သွားတာပါ" တဲ့။
ဦးဇင်းက သူ့ကို ဆုံးမရတယ်။
"မောင်ထူး... မင်းက Pressure Cooker လို နေတာကိုး။ ဖိအားတွေ များလာရင် 'ငါ မနိုင်တော့ဘူး' လို့ ဖွင့်ပြောရမယ် (Safety Valve ဖွင့်ရမယ်)။ အခုတော့ မင်းက အကုန် မျိုသိပ်ထားပြီး၊ နောက်ဆုံး မထိန်းနိုင်တော့မှ ပေါက်ကွဲတော့ ပတ်ဝန်းကျင်လည်း ပျက်စီး၊ မင်းသိက္ခာလည်း ကျသွားရတာပေါ့။ ဒေါသဆိုတာ နည်းနည်းချင်းစီ လျှော့ချ (Release) လုပ်ရတယ်။ စုထားရင် ဗုံးဖြစ်သွားတတ်တယ်" လို့ ရှင်းပြရတယ်။
၅။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)
ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ မောင်ထူးက ဖိအားများပြီး ပေါက်ကွဲသလို၊ တို့တစ်တွေလည်း ဘဝမှာ သည်းခံမှု (Khanti) ဆိုတဲ့ အဖုံးနဲ့ ဖိထားပေမယ့်၊ အတွင်းက အာဃာတတွေကို ဝိပဿနာနဲ့ မရှုမှတ်ရင် တစ်ချိန်ချိန်မှာ ပေါက်ကွဲမှာပါပဲ။
ဒါကြောင့် "ငါ သည်းခံနေတယ်" ဆိုတာထက် "ငါ့စိတ်ကို ငါ အအေးခံနေတယ်" (Cooling Down) ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းကို သုံးပါ။ ဒေါသဖြစ်စရာ ပေါ်လာရင် "ဩော်... အပူချိန် တက်လာပြီ၊ ဖိအား တက်လာပြီ၊ သတိထားမှ" လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတိပေးပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
အမြဲတမ်း အပူချိန်ပြောင်းလဲပြီး၊ ဖိအားဒဏ်ကြောင့် ပေါက်ကွဲပျက်စီးတတ်တဲ့ ခန္ဓာစိတ် အိုးကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ အိုးအောက်ကနေ လောင်စာထိုးပေးနေတဲ့၊ အလိုမကျမှု၊ တွယ်တာမှု တဏှာမီးဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။
အပူချိန် လုံးဝကျသွားပြီး၊ ဆူပွက်ခြင်း ကင်းဝေးရာ အေးငြိမ်းတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ဖိအားကို လျှော့ချပေးပြီး၊ စိတ်ကို အေးမြစေတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Cooling System) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ယနေ့ ရက် ၁၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အနေနဲ့ ဟောကြားအပ်သော 'ဆူမှတ်နှင့် ဒေါသ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ စိတ်အပူချိန်နှင့် ဖိအားကို အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးကြပြီး၊ ဒေါသအိုး မပေါက်ကွဲမီ သတိ၊ ပညာ၊ မေတ္တာတို့ဖြင့် အချိန်မီ ထိန်းသိမ်းကာ၊ အေးမြကြည်လင်သော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။
