Day 96 Apr 6 Year 2023 : စွမ်းအင်မပျောက်ပျက်ခြင်း နိယာမနှင့် ကမ္မနိယာမ (Conservation of Energy & The Law of Kamma)
အဘိဓမ္မပိဋက၊ ကထာဝတ္ထုပါဠိတော် (ကံနှင့် အကျိုးပေး)
Physics: Law of Conservation of Energy (First Law of Thermodynamics)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၆) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "စွမ်းအင်မပျောက်ပျက်ခြင်း" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို ကံနှင့် အကျိုးပေးကို သိမြင်ခြင်း၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု (Causality) ကို သိမြင်ခြင်းတို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။
"အရဟတော" - ကိလေသာ အကုသိုလ် စွမ်းအင်များကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖျက်တော်မူပြီး၊ ပြုလုပ်သမျှသော ကောင်းမှုစွမ်းအင် အစုအဝေးတို့သည် ဘယ်သောအခါမျှ အချည်းနှီး မဖြစ်ကြောင်းကို သိမြင်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သံသရာ၌ လည်ပတ်နေသော ကံစွမ်းအင်တို့၏ မပျောက်ပျက်ဘဲ ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲ အကျိုးပေးပုံ (ကမ္မနိယာမ) ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။
ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "စွမ်းအင်သည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိဘဲ ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းသွားသကဲ့သို့၊ မိမိတို့ပြုသော ကုသိုလ်စွမ်းအင်များသည်လည်း မပျောက်ပျက်ဘဲ ကောင်းကျိုးချမ်းသာအဖြစ် ပြောင်းလဲအကျိုးပေးနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး စွမ်းအင်ပြည့်သွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဝီရိယ" (Energy/Effort) ကို အခြေခံပြီး စိတ်ကို မောင်းနှင်ကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ၊ နှလုံးခုန်သံတွေ၊ အသက်ရှူသံတွေကို သတိထားကြည့်ပါ။ ဒါတွေဟာ စွမ်းအင် (Energy) တွေပါ။ "ငါ" လှုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။ စွမ်းအင်က လှုပ်ရှားနေတာ။ "စွမ်းအင်ရှိတယ်... လည်ပတ်နေတယ်... ပြောင်းလဲနေတယ်" လို့ မှတ်ယူရင်းနဲ့ လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။
စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "စွမ်းအင်မပျောက်ပျက်ခြင်း နိယာမ" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရူပဗေဒ (Physics) မှာ အခြေခံအကျဆုံး၊ အခိုင်မာဆုံး နိယာမ တစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ "The Law of Conservation of Energy" (စွမ်းအင် တည်မြဲမှု နိယာမ) ပါပဲ။
သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... စကြဝဠာထဲမှာ ရှိတဲ့ စွမ်းအင် စုစုပေါင်းဟာ အမြဲတမ်း ကိန်းသေ (Constant) ဖြစ်ပါတယ်။ "Energy cannot be created or destroyed, only transformed from one form to another." (စွမ်းအင်ကို ဖန်တီး၍လည်း မရ၊ ဖျက်ဆီး၍လည်း မရ၊ ပုံသဏ္ဌာန် တစ်မျိုးမှ တစ်မျိုးသို့ ပြောင်းလဲခြင်းသာ ရှိသည်)။
ဥပမာ- ဓာတ်ခဲ (Battery) တစ်လုံးကို ကြည့်ပါ။ သူ့ထဲမှာ "Chemical Energy" (ဓာတုစွမ်းအင်) ရှိတယ်။ အဲဒါကို မီးသီးနဲ့ ချိတ်လိုက်ရင် "Electrical Energy" (လျှပ်စစ်စွမ်းအင်) ဖြစ်သွားတယ်။ မီးလင်းလာတော့ "Light Energy" (အလင်းစွမ်းအင်) နဲ့ "Heat Energy" (အပူစွမ်းအင်) ဖြစ်သွားတယ်။
ဓာတ်ခဲကုန်သွားတယ် ဆိုတာ စွမ်းအင်တွေ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အလင်းနဲ့ အပူ အဖြစ် ပြောင်းပြီး စကြဝဠာထဲကို ပျံ့နှံ့သွားတာပါ။ ဘယ်အရာမှ အလဟဿ ပျောက်ဆုံးသွားတယ် ဆိုတာ သိပ္ပံမှာ မရှိပါဘူး။
ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတဲ့ "ကမ္မနိယာမ" (Law of Kamma) ဆိုတာ Physics က Conservation of Energy နဲ့ အတူတူပါပဲ။
လူတစ်ယောက်က ကောင်းတာ (သို့) ဆိုးတာ တစ်ခုခု လုပ်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီလုပ်ရပ် (Action) ဟာ စွမ်းအင်တစ်ခုပါပဲ။ လုပ်ပြီးတာနဲ့ ပြီးသွားပြီ၊ ပျောက်သွားပြီလို့ ထင်ရပေမယ့် တကယ်တော့ မပျောက်ပါဘူး။ သူက "ကမ္မသတ္တိ" (Kammic Potential Energy) အနေနဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ ကိန်းဝပ်ကျန်ရစ်ခဲ့ပါတယ်။
အချိန်တန်လို့ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်တဲ့အခါ အဲဒီ စွမ်းအင်က "ဝိပါက" (Result/Kinetic Energy) အနေနဲ့ ပြန်ပေါ်လာပါတယ်။
သူများအသက်ကို သတ်ခဲ့တဲ့ ဒေါသစွမ်းအင် (Potential) ဟာ၊ နောင်ဘဝမှာ အသက်တိုခြင်း၊ ရောဂါများခြင်း (Result) အဖြစ် ပုံစံပြောင်းပြီး ပြန်ပေါ်လာတယ်။
စွမ်းအင် မပျောက်ပျက်သလို၊ ကံတရားလည်း မပျောက်ပျက်ပါဘူး။ "ကမ္မဿကာ" (မိမိပြုသော ကံသာလျှင် မိမိပိုင်ဆိုင်သော ဥစ္စာရှိသည်) ဆိုတာ ဒါပါပဲ။
အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ စွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှု သဘောကို ကြည့်ပြီး "ငါ လုပ်တယ်၊ ငါ ခံရတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။
ဦးဇင်းတို့ တစ်ခုခုကို ပြုလုပ်လိုက်တဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် အကျိုးပေးတစ်ခုကို ခံစားလိုက်ရတဲ့အခါ...
အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။
၁။ စေတနာ (ပြုလုပ်လိုသည့် စိတ်ဆန္ဒ) ရှိတယ်။ (Potential Energy)။
၂။ ဝါယော (လှုပ်ရှားမှု) ဖြစ်လာတယ်။ (Kinetic Energy)။
၃။ ဝိပါက (ရလဒ်/ခံစားမှု) ပေါ်လာတယ်။ (Transformed Energy)။
ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ငါ လုပ်ခဲ့လို့၊ ငါ ခံစားရတာ" ဆိုပြီး "ငါ" ကို ထည့်ပေါင်းလိုက်တယ်။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):
တစ်ခုခု လုပ်တဲ့အခါ... "ငါ လုပ်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။
"တွန်းကန်နေတယ်... သိတယ်... စွမ်းအင်ပြောင်းနေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။
ဓာတ်ခဲထဲက စွမ်းအင် ပြောင်းတာကို "ဓာတ်ခဲက လုပ်တယ်" လို့ မပြောဘဲ "စွမ်းအင်ကူးပြောင်းမှု" လို့ ပြောသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတွေကိုလည်း "စွမ်းအင် လည်ပတ်မှု" (Energy Cycle) အနေနဲ့ပဲ ရှုမြင်ပါ။
"ငါ" က လုပ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "စေတနာ" စွမ်းအင်က ရုပ်ကို မောင်းနှင်လိုက်တာပါ။
မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က ပစ္စည်းတစ်ခုကို ပုံစံပြောင်းပြသလို၊ ကံတရားက အကျိုးပေးအဖြစ် ပုံစံပြောင်းပြတာပါ။
အဲဒီ စွမ်းအင်တွေဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ ပုံစံအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲနေတယ်။ (အနိစ္စ)
မရပ်မနား ပြောင်းလဲနေရလို့ "ဒုက္ခ"။
"ကောင်းတာလုပ်ပြီး မကောင်းကျိုး ပေးပါစေ" လို့ လုပ်မရဘဲ၊ စွမ်းအင်နိယာမ (ကမ္မနိယာမ) အတိုင်းသာ ဖြစ်လို့ "အနတ္တ"။
အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲပြုတ်ပြီး၊ သံသရာဆိုတာ စွမ်းအင်တွေ ပုံစံပြောင်းပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ စက်ကွင်းကြီးပါလားလို့ ဉာဏ်နဲ့ မြင်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2396 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။
ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ လျှပ်စစ်မီး ပြတ်တောက်တဲ့အခါ သုံးဖို့ "UPS Battery Bank" (အရန် ဓာတ်အားပေးစနစ်) ကြီးတွေ တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ Policy 8 (Electrical Safety & Resource Management) နဲ့ Article 8.1 (Power Backup Maintenance) အရ ဒီဘက်ထရီတွေကို ပုံမှန် စစ်ဆေးရတယ်။
တစ်နေ့တော့... ပြုပြင်ရေး ဝန်ထမ်း "မောင်လှ" (အမည်လွှဲ) က ဘက်ထရီခန်းကို ရောက်သွားတယ်။ သူက "ဒီဘက်ထရီတွေက သုံးမှ မသုံးရတာ၊ အလကား ထားထားတာပဲ၊ ဘာမှ စစ်စရာ မလိုပါဘူး" ဆိုပြီး ပေါ့ပေါ့ဆဆ နေလိုက်တယ်။ သူ့အထင်က စွမ်းအင်ဆိုတာ မသုံးရင် ဒီအတိုင်း ရှိနေမယ်လို့ ထင်တာ။
ဒါပေမဲ့ Physics သဘောတရားအရ စွမ်းအင်ဆိုတာ ပုံစံပြောင်းတတ်တယ်။ ဘက်ထရီတွေက ကြာလာတော့ အတွင်းမှာ ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတွေ ဖြစ်ပြီး "Self-discharge" (အလိုအလျောက် စွမ်းအင်ကုန်ဆုံးခြင်း) ဖြစ်နေတာကို သူ မသိဘူး။ တချို့ ဘက်ထရီတွေက ဖောင်းပွပြီး အပူစွမ်းအင် (Heat) တွေ ထွက်နေပြီ။
တစ်ညနေ မိုးကြိုးပစ်ပြီး မီးပျက်သွားရော... UPS က အလုပ်မလုပ်တော့ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ စွမ်းအင်တွေက "အပူ" အဖြစ် ပြောင်းပြီး ကုန်ခမ်းသွားပြီကိုး။ ရလဒ်ကတော့ Server တွေ ရပ်၊ လုံခြုံရေး ကင်မရာတွေ ပိတ်ပြီး ပြတိုက်တစ်ခုလုံး အမှောင်ကျသွားတယ်။
ဦးဇင်းတို့ Template T200 (Power Failure Incident Report) နဲ့ စစ်ဆေးတော့မှ မောင်လှရဲ့ ပေါ့ဆမှု ပေါ်သွားတယ်။ ဦးဇင်းက သူ့ကို ခေါ်ပြီး ရှင်းပြရတယ်။ "မောင်လှ... စွမ်းအင်ဆိုတာ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။ မင်း ဂရုမစိုက်တဲ့ 'ပေါ့ဆမှု' စွမ်းအင်က 'ပျက်စီးမှု' ဆိုတဲ့ ရလဒ်အဖြစ် ပြောင်းသွားတာ။ ကောင်းတာလုပ်ရင် ကောင်းကျိုးရသလို၊ ပေါ့ဆရင် ဒုက္ခရတာဟာ စွမ်းအင်တည်မြဲမှု နိယာမပဲ" လို့။
ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်လှက စွမ်းအင်သဘောကို နားမလည်လို့ ဒုက္ခရောက်သလို၊ တို့တစ်တွေလည်း "ငါလုပ်လိုက်တဲ့ မကောင်းမှုလေး တစ်ခုကတော့ ပျောက်သွားမှာပါ" လို့ ထင်တတ်ကြတယ်။ မပျောက်ပါဘူး။ အဲဒီ မကောင်းမှု စွမ်းအင်က "အကုသိုလ်ကံ" အနေနဲ့ စောင့်နေပြီး၊ တစ်ချိန်ကျရင် "ဒုက္ခ" အနေနဲ့ ပုံစံပြောင်းပြီး ဝင်လာမှာပါ။ အလားတူပဲ... ကုသိုလ်လေး တစ်ခု လုပ်လိုက်တာကိုလည်း အထင်မသေးပါနဲ့။ အဲဒီ ကုသိုလ်စွမ်းအင်က ဘယ်တော့မှ မပျောက်ဘဲ၊ လိုအပ်တဲ့အချိန်မှာ "ချမ်းသာ" အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးမှာပါ။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T200 နဲ့ စွမ်းအင်ကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်ကံစွမ်းအင်ကို စစ်ဆေးပါ။ "ငါ ဒီနေ့ ဘာစွမ်းအင်တွေ ထုတ်လွှတ်ခဲ့လဲ... မေတ္တာစွမ်းအင်လား... ဒေါသစွမ်းအင်လား" လို့ Audit လုပ်ပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
အမြဲတမ်း ပုံစံပြောင်းလဲပြီး မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှားနေတဲ့ ကံနှင့် ကံ၏အကျိုး ရုပ်နာမ်စွမ်းအင်တွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ စွမ်းအင်တွေကို ဆက်လက်လည်ပတ်စေဖို့ တွန်းအားပေးနေတဲ့ တဏှာ (Energy Source) ဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။
စွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှုတွေ ရပ်စဲပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းတည်မြဲသွားတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ကံစွမ်းအင်ကို ဉာဏ်စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'စွမ်းအင်မပျောက်ပျက်ခြင်း နိယာမ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့ ပြုလုပ်သမျှသော ကံစွမ်းအင်တို့သည် မည်သည့်အခါမျှ အချည်းနှီး မဖြစ်ကြောင်း နားလည်ကြပြီး၊ မကောင်းမှု အကုသိုလ် စွမ်းအင်များကို ရှောင်ကြဉ်ကာ၊ ကောင်းမှု ကုသိုလ်စွမ်းအင်များကို စုဆောင်းလျက်၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။
