Day 94 Apr 4 2023 ရောင်စဉ်ခုနစ်တန်နှင့် ဒိဋ္ဌိဖြိုခွဲခြင်း (The Spectrum, The Prism & Breaking the Illusion)
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ သတ္တသူရိယသုတ် (နေခုနစ်စင်းနှင့် လောကအပျက်)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တန်ခူးလဆန်း (၁၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ရောင်စဉ်ခုနစ်တန်" (Spectrum) ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို ခြောက်သွယ်သော ရောင်ခြည်တော်၊ စုံလင်သော ဉာဏ်တော်တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။
"အရဟတော" - ကိလေသာ အမိုက်မှောင်ကို ခွင်း၍ ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်ဖြင့် တောက်ပတော်မူသော၊ အဖြူရောင် အလင်းတန်းကဲ့သို့ ဖြူစင်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ စရိုက်ရောင်စဉ် အမျိုးမျိုးကို ပိုင်းခြားသိမြင်တော်မူပြီး၊ သတ္တသူရိယသုတ်တော်ဖြင့် လောက၏ ပျက်စီးခြင်း သဘောတရားကို ပရစ်ဇမ်ဖြင့် ခွဲဖြာသကဲ့သို့ ရှင်းလင်းပြသတော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။
ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "အလင်းဖြူကို ခွဲခြမ်းလိုက်သောအခါ အရောင်စုံ ဖြစ်သွားသကဲ့သို့၊ 'ငါ' ဟူသော အစွဲကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြမ်းလိုက်သောအခါ ရုပ်နာမ်ရောင်စဉ်များသာ ရှိကြောင်း သိမြင်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး စုစည်းသွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဝဏ္ဏကသိုဏ်း" (Color Kasina) သို့မဟုတ် "အာလောကကသိုဏ်း" ကို အာရုံပြုကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ဖြူစင်တဲ့ အလင်းတန်းတစ်ခုကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ပြီးရင် အဲဒီအလင်းတန်းက အရောင်တွေ (နီ၊ ဝါ၊ ပြာ...) ကွဲထွက်သွားပြီး ပြန်ပေါင်းစပ်သွားတာကို ရှုမှတ်ပါ။ အရောင်တွေဟာ မမြဲပါဘူး။ အလင်းရှိမှ ပေါ်တာပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အခြေအနေ အမျိုးမျိုးကိုလည်း ရောင်စဉ်တွေလို သဘောထားပါ။ "အရောင်တွေပဲ... ပြောင်းလဲနေတယ်... ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက်ပဲ" လို့ မှတ်ယူရင်းနဲ့ မျက်စိရှေ့က အဆင်းအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဥပေက္ခာပြုထားလိုက်ကြပါစို့။
စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "ရောင်စဉ်ခုနစ်တန် (Spectrum)" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကျွန်ုပ်တို့ မြင်နေရတဲ့ "နေရောင်ခြည်" သို့မဟုတ် "မီးလုံးအလင်းရောင်" ဟာ အရောင်မရှိဘူး၊ အဖြူရောင် (White Light) လို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၁၇ ရာစုမှာ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အိုင်ဇက်နယူတန် (Isaac Newton) က "Prism" (ဖန်တုံး တြိဂံ) တစ်ခုကို သုံးပြီး သက်သေပြခဲ့ပါတယ်။
သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... အလင်းဖြူ (White Light) ဆိုတာ တကယ်တော့ အရောင်တစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ "လှိုင်းအလျား" (Wavelength) မတူညီတဲ့ ရောင်စဉ် ၇ မျိုး (Visible Spectrum) ပေါင်းစပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အလင်းဖြူကို Prism ဖန်တုံးထဲ ဖြတ်သန်းလိုက်တဲ့အခါ၊ လှိုင်းအလျားမတူတဲ့ အရောင်တွေက ယိုင်ထောင့် (Refraction Angle) မတူကြဘူး။
အနီရောင် (Red) က လှိုင်းအလျားရှည်တော့ နည်းနည်းပဲ ယိုင်တယ်။
ခရမ်းရောင် (Violet) က လှိုင်းအလျားတိုတော့ များများ ယိုင်တယ်။
ဒီလို ယိုင်အားမတူတော့ အရောင်တွေ ကွဲထွက်သွားပြီး သက်တံရောင် (Rainbow) ဖြစ်သွားတာပါ။ ဒါကို "Dispersion" (အလင်းဖြာထွက်ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက... ကျွန်ုပ်တို့ "တစ်ခုတည်း" လို့ ထင်နေတဲ့ အရာတစ်ခုဟာ အတွင်းမှာ စစ်ဆေးကြည့်ရင် "အစိတ်အပိုင်းတွေ" (Components) အများကြီး ပေါင်းစပ်ထားတာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။
ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သတ္တသူရိယသုတ် မှာ ကမ္ဘာပျက်မယ့်အရေးကို ဟောကြားရင်း၊ နေမင်း ၇ စင်း ပေါ်လာမယ့်အကြောင်း ဟောခဲ့ပါတယ်။ နေတစ်စင်းချင်း ပေါ်လာတိုင်း မြစ်တွေ၊ သမုဒ္ဒရာတွေ ခမ်းခြောက်ပြီး နောက်ဆုံး မဟာပထဝီမြေကြီးပါ ပျက်စီးသွားတယ်။
ဒါကို ဥပမာယူပြီး ပြောရရင်... "ဝိပဿနာဉာဏ်" (Vipassana Insight) ဆိုတာ "Prism" (ပရစ်ဇမ်) ဖန်တုံးကြီးနဲ့ တူပါတယ်။ ပုထုဇဉ်တွေက "ငါ" (Self) ဆိုတဲ့ အလင်းဖြူကြီးကို တစ်သားတည်း၊ တစ်ခုတည်း (Ghana) လို့ ထင်နေကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ "ဝိပဿနာ ပရစ်ဇမ်" ထဲကို ဖြတ်သန်းလိုက်တဲ့အခါ... "ငါ" ဆိုတာ ပျောက်သွားပြီး၊ "ခန္ဓာငါးပါး" ဆိုတဲ့ ရောင်စဉ်တွေ ကွဲထွက်သွားတယ်။
ရူပက္ခန္ဓာ (ရုပ်)
ဝေဒနက္ခန္ဓာ (ခံစားမှု)
သညာက္ခန္ဓာ (မှတ်သားမှု) စသည်ဖြင့်ပေါ့။
နေ ၇ စင်း ထွက်ရင် ရေတွေ ခမ်းသလို၊ ဝိပဿနာ ရောင်စဉ်ခွဲလိုက်ရင် "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲရေတွေ ခမ်းခြောက်သွားပါလိမ့်မယ်။
အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အရာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး "ငါ မဟုတ်ဘူး" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။
ဦးဇင်းတို့ စိတ်ထဲမှာ "ငါ ပျော်တယ်" သို့မဟုတ် "ငါ ဝမ်းနည်းတယ်" လို့ ခံစားရတဲ့အခါ...
အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။ (Prism ခံကြည့်မယ်)။
၁။ အာရုံ (အဆင်း၊ အသံ) ရှိတယ်။ (White Light Source)။
၂။ ဖဿ (တွေ့ထိမှု) ဖြစ်တယ်။ (Prism Entry)။
၃။ ဝေဒနာ (ခံစားမှု - သုခ/ဒုက္ခ) ကွဲထွက်လာတယ်။ (Spectrum)။
ဒီနေရာမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ ကွဲထွက်လာတဲ့ ရောင်စဉ်တွေကို ပြန်ပေါင်းပြီး "ငါ့စိတ်" လို့ သိမ်းပိုက်လိုက်တယ်။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):
ခံစားမှု ဖြစ်တဲ့အခါ... "ငါ ခံစားရတယ်" လို့ မပေါင်းစည်းပါနဲ့။ Prism နဲ့ ခွဲသလို ခွဲကြည့်ပါ။
"ခံစားမှုသက်သက်ပါလား... သိတယ်... မှတ်သားမှုသက်သက်ပါလား... သိတယ်... ပြုပြင်မှုသက်သက်ပါလား... သိတယ်"
အလင်းဖြူကို ခွဲလိုက်ရင် အနီ၊ အဝါ၊ အပြာပဲ ရှိပြီး "အဖြူ" ပျောက်သွားသလို၊ ခန္ဓာကို ဉာဏ်နဲ့ ခွဲလိုက်ရင် ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ် ပဲ ရှိပြီး "လူ" ပျောက်သွားပါတယ်။
မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က အရောင်တွေ ရောပြသလို၊ အဝိဇ္ဇာက ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ" လို့ ရောထွေးပြထားတာပါ။
အဲဒီ ရောင်စဉ်တွေဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ အလင်းပိတ်လိုက်ရင် ပျောက်သွားတယ်။ (အနိစ္စ)
မတည်ငြိမ်ဘဲ ပြောင်းလဲနေလို့ "ဒုက္ခ"။
"တစ်ရောင်တည်း ဖြစ်ပါစေ" လို့ လုပ်မရဘဲ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် ဖြာထွက်လာလို့ "အနတ္တ"။
အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ဃန" (အုပျစု) ပျောက်ပြီး "ဓမ္မသဘော" တွေကိုပဲ မြင်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2394 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။
ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ကျောက်မျက်ရတနာ ခန်းမ (Gemstone Hall) မှာ မီးဆိုင်းတွေ တပ်ဆင်တဲ့ ကိစ္စပေါ့။ ပြတိုက်ရဲ့ Policy 9 (Exhibition Standards) နဲ့ Article 9.4 (Lighting & Spectrum Quality) မှာ ပြဋ္ဌာန်းထားတာက - "ပြသထားသော ပစ္စည်းများ၏ အရောင်အသွေး မှန်ကန်စေရန် Color Rendering Index (CRI) မြင့်မားသော မီးလုံးများကိုသာ အသုံးပြုရမည်" တဲ့။ CRI မြင့်မှသာ ရောင်စဉ် (Spectrum) စုံလင်ပြီး ပစ္စည်းရဲ့ အရောင်အမှန် ပေါ်တာကိုး။
တစ်နေ့တော့... ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ထမ်း "မောင်ဖြိုး" (အမည်လွှဲ) က မီးလုံး လဲလှယ်တယ်။ သူက CRI အကြောင်း၊ Spectrum အကြောင်း နားမလည်ဘူး။ ဈေးပေါတဲ့ LED မီးလုံးတစ်မျိုးကို ဝယ်လာတယ်။ အဲဒီ မီးလုံးက မျက်စိနဲ့ ကြည့်ရင်တော့ ဖြူသလိုလိုပဲ။ ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ Spectrum မှာ အနီရောင်လှိုင်း (Red Wavelength) တွေ မပါဘူး။ အပြာရောင်ပဲ များနေတယ်။
အဲဒီ မီးလုံးကို ပတ္တမြား (Ruby) ပြခန်းမှာ သွားတပ်လိုက်ရော။ ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ ပတ္တမြားရဲ့ သဘာဝ အနီရောင် တောက်ပမှုတွေ ပျောက်ပြီး၊ ကျောက်တုံးတွေက မဲတဲတဲ၊ ညိုတိုတို အရောင်ဆိုးတွေ ဖြစ်ကုန်တယ်။ ဧည့်သည်တွေက "ဟယ်... ဒီပြတိုက်က ပတ္တမြားတွေက အတုတွေလား၊ မလှပါလား" ဆိုပြီး ဝေဖန်ကုန်ကြတယ်။
ဦးဇင်းက Template T131 (Lighting & Environment Check) နဲ့ Spectrometer စက်ကို ယူပြီး စစ်ဆေးလိုက်တော့မှ မောင်ဖြိုး တပ်ထားတဲ့ မီးလုံးရဲ့ ရောင်စဉ် မစုံတာကို တွေ့ရတယ်။ ချက်ချင်းပဲ "Full Spectrum LED" တွေနဲ့ လဲလှယ်လိုက်မှ ပတ္တမြားတွေက ပြန်လည် တောက်ပလာတယ်။ မောင်ဖြိုးကို ရှင်းပြရတယ်။ "မောင်ဖြိုး... အလင်းတိုင်း အလင်း မဟုတ်ဘူး။ ရောင်စဉ် မစုံရင် အမှန်ကို မမြင်ရဘူး။ အမှန်ကို မမြင်ရရင် တန်ဖိုးရှိတာကို အညံ့လို့ ထင်သွားတတ်တယ်" လို့။
ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်ဖြိုးရဲ့ မီးလုံးက ရောင်စဉ်မစုံလို့ ပတ္တမြားကို ကျောက်ခဲထင်သလို၊ တို့တစ်တွေလည်း "မောဟ" ဆိုတဲ့ ရောင်စဉ်မစုံတဲ့ မီးလုံးနဲ့ ကြည့်နေကြတော့၊ လောကကြီးရဲ့ အမှန်တရား (သစ္စာ) ကို မမြင်ကြဘူး။ "ဒုက္ခ" ကို "သုခ" လို့ ထင်တယ်။ "အသုဘ" ကို "သုဘ" လို့ ထင်တယ်။ Spectrum မစုံတဲ့ အမြင် (Wrong View) နဲ့ ကြည့်သရွေ့ ဘဝရဲ့ တကယ့်တန်ဖိုးကို နားလည်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ "သမ္မာဒိဋ္ဌိ" ဆိုတဲ့ Full Spectrum အလင်းနဲ့ ကြည့်မှသာ အမှားအမှန် ခွဲခြားနိုင်မှာပါ။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T131 နဲ့ မီးရောင်ကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်ဉာဏ်အလင်းကို စစ်ဆေးပါ။ "ငါ့အမြင်တွေ မှန်ကန်ရဲ့လား... တစ်ဖက်သတ် ဖြစ်နေလား (Spectrum မစုံတာလား)... ဘက်စုံထောင့်စုံက ကြည့်ရဲ့လား" လို့ Audit လုပ်ပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
ရောင်စဉ်မျိုးစုံနဲ့ လှည့်စားတတ်တဲ့၊ မတည်မြဲတဲ့ ခန္ဓာရောင်စဉ်တန်းကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ အရောင်အဆင်းတွေကို သာယာပြီး၊ အမှန်လို့ ထင်မှတ်တဲ့ အဝိဇ္ဇာနဲ့ တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။
အရောင်အဆင်း၊ ပုံသဏ္ဌာန်တို့မှ ကင်းလွတ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် အစွဲ (White Light) ကို ဉာဏ် (Prism) နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ရောင်စဉ်ခုနစ်တန်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ပရစ်ဇမ်ဖြင့် အလင်းဖြူကို ခွဲခြမ်းသကဲ့သို့၊ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် "ငါ" ဟူသော အစွဲကို ခန္ဓာငါးပါး ရောင်စဉ်အဖြစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ရှုမြင်နိုင်ကြပြီး၊ အမှန်တရားကို ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လျက် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။
