Day 92 Apr 2 Year 2023 အလင်းနှင့် မျက်စိ (Light & The Eye: Perception vs. Reality)
အဘိဓမ္မပိဋက၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်၊ ရူပကဏ္ဍ (စက္ခုပသာဒ)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တန်ခူးလဆန်း (၁၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "အလင်းနှင့် မျက်စိ" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အမှန်အတိုင်း မြင်နိုင်စွမ်းနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။
"အရဟတော" - ကိလေသာ အမှောင်တိုက်ကို ခွင်း၍ ဉာဏ်အလင်းရောင် ရတော်မူပြီး၊ အရာခပ်သိမ်းကို ဖောက်ပြန်ခြင်း၊ ယိုင်နဲ့ခြင်း မရှိဘဲ အမှန်အတိုင်း မြင်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - မျက်စိအမြင် (Perception) နှင့် ပရမတ်အမြင် (Reality) တို့၏ ကွာခြားချက်ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။
ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "မျက်စိဖြင့် မြင်သမျှ အဆင်းအာရုံများအပေါ်၌ အမှန်အတိုင်း ဆင်ခြင်သုံးသပ်နိုင်ကြပြီး၊ ဒိဋ္ဌိအမြင် လွဲမှားခြင်းမှ ကင်းဝေးနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ကြည်လင်သွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ အလင်းနဲ့ဆိုင်တဲ့ "အာလောကကသိုဏ်း" (Light Kasina) ကို အာရုံပြုကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ပြတင်းပေါက်က ဝင်လာတဲ့ နေရောင်ခြည် အလင်းတန်းလေးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အလင်းဆိုတာ အရာရာကို ထင်ရှားစေတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဉာဏ်မျက်စိကိုလည်း အဲဒီအလင်းရောင်လို တောက်ပစေပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အမှန်တရားတွေကို ထိုးထွင်းမြင်နိုင်ဖို့ နှလုံးသွင်းပါ။ "လင်းတယ်... မြင်တယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ယူရင်းနဲ့ အမြင်အာရုံ နောက်ကျိစေတဲ့ လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။
စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "အလင်းနှင့် မျက်စိ" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တို့တစ်တွေ နေ့စဉ် မြင်နေရတဲ့ မြင်ကွင်းတွေဟာ တကယ်ရော အစစ်အမှန် ဟုတ်ရဲ့လား။ ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ၊ အထူးသဖြင့် "Optics" (အလင်းဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်) အရ လေ့လာကြည့်ရင် ကျွန်ုပ်တို့ မြင်နေရတာတွေဟာ အလင်းရဲ့ လှည့်စားမှု တစ်ခုသာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။
သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... ကျွန်ုပ်တို့ တစ်ခုခုကို မြင်ရတယ်ဆိုတာ အဲဒီ အရာဝတ္ထုကနေ အလင်းရောင် ပြန်လာပြီး (Reflect)၊ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ မျက်စိထဲကို ဝင်လာလို့ပါ။ မျက်စိထဲမှာ "Lens" (မျက်ကြည်လွှာ/မှန်ဘီလူး) ရှိတယ်။ အလင်းတန်းတွေက အဲဒီ Lens ကို ဖြတ်သန်းတဲ့အခါ "Refraction" (အလင်းယိုင်ခြင်း) ဖြစ်သွားတယ်။ ပြီးတော့ မျက်လုံးအနောက်ဘက်က "Retina" (မြင်လွှာ) ပေါ်မှာ ပုံရိပ် သွားထင်တယ်။
ဒီမှာ အရေးကြီးတဲ့ အချက်က... Retina ပေါ်မှာ ထင်တဲ့ ပုံရိပ်ဟာ "Inverted Image" (ဇောက်ထိုး ပုံရိပ်) ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးနှောက် (Brain) က အဲဒီ ဇောက်ထိုးပုံကို ပြန်တည့်ပြီး "မတ်မတ်ပဲ" လို့ ဘာသာပြန်ပေးလိုက်တာပါ။ ဆိုလိုတာက... ကျွန်ုပ်တို့ မြင်နေရတာဟာ ဦးနှောက်က ပြုပြင်ဖန်တီးပေးလိုက်တဲ့ "Perception" (ထင်မြင်ယူဆချက်) သာ ဖြစ်ပြီး၊ ပြင်ပက "Reality" (လက်တွေ့ဘဝ) နဲ့ တစ်ထပ်တည်း မကျပါဘူး။ ရေထဲက ငါးကို ကုန်းပေါ်က ကြည့်ရင် အလင်းယိုင်ပြီး တိမ်သလို မြင်ရတာကို ကြည့်ပါ။ ဒါဟာ အလင်းရဲ့ သဘာဝပါပဲ။
ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အဘိဓမ္မပိဋကမှာ ဘုရားရှင်က မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို ဟောတဲ့အခါ "စက္ခုပသာဒ" (မျက်စိအကြည်)၊ "ရူပါရုံ" (အဆင်း)၊ "စက္ခုဝိညာဉ်" (မြင်သိစိတ်) တို့ ဆုံစည်းမှ မြင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
သိပ္ပံပညာမှာ Lens က အလင်းကို ယိုင်စေပြီး၊ ဦးနှောက်က ပုံရိပ်ကို ပြုပြင်သလိုပဲ၊ ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ စိတ်မှာလည်း "အဝိဇ္ဇာ" (Ignorance) ဆိုတဲ့ မှန်ဘီလူး ခံနေပါတယ်။
အပြင်က "ရုပ်" (Rupa) က အလင်းတန်းလို ဝင်လာတယ်။
အဝိဇ္ဇာမှန်ဘီလူးက "Refract" လုပ်လိုက်တော့ (ယိုင်သွားတော့)၊ "အနိစ္စ" ကို "နိစ္စ" (မြဲတယ်) လို့ မြင်တယ်။ "အနတ္တ" ကို "အတ္တ" (ငါ) လို့ မြင်တယ်။ "အသုဘ" ကို "သုဘ" (လှတယ်) လို့ မြင်တယ်။
Retina ပေါ်က ဇောက်ထိုးပုံကို ဦးနှောက်က အတည့်ထင်သလို၊ တကယ်မရှိတဲ့ "ငါ" ကို ဒိဋ္ဌိက ရှိတယ်လို့ ထင်အောင် လုပ်ပြနေတာပါပဲ။
အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ မြင်ခြင်းဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပြီး "ငါ မြင်တယ်၊ လှတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။
ဦးဇင်းတို့ လှပတဲ့ အရာတစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် ချစ်ခင်ရသူ တစ်ယောက်ကို မြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။
အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။
၁။ စက္ခု (မျက်စိ ရုပ်ကိရိယာ) ရှိတယ်။ (Optical Instrument)။
၂။ ရူပ (အဆင်းအလင်းတန်း) ရှိတယ်။ (Light Rays)။
၃။ စက္ခုဝိညာဉ် (မြင်သိစိတ်) ပေါ်လာတယ်။ (Image Sensor Output)။
ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ဟာ... လှလိုက်တာ၊ ငါ မြင်တယ်၊ ဒါ ငါ့အပိုင်ပဲ" ဆိုပြီး "ငါ" က ဝင်လာတယ်။
ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):
တစ်ခုခုကို မြင်တဲ့အခါ... "ငါ မြင်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "လှတယ်" လို့ ဆုံးဖြတ်ချက် မချပါနဲ့။
"မြင်တယ်... သိတယ်... အရောင်ပဲ... သိတယ်... ယိုင်နဲ့နေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။
ရူပဗေဒပညာရှင်က မျက်စိကို Optical Instrument (အလင်းကိရိယာ) တစ်ခုလို သဘောထားသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်မျက်လုံးကို "ကင်မရာ မှန်ဘီလူး" တစ်ခုလို သဘောထားပါ။
"ငါ" က မြင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "စက္ခုပသာဒ" က အလင်းကို လက်ခံပြီး၊ "စက္ခုဝိညာဉ်" က သိလိုက်တာပါ။
မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က မှန်တွေသုံးပြီး လှည့်စားသလို၊ အဝိဇ္ဇာက "ငါ" လို့ ထင်အောင် အလင်းယိုင်ပြနေတာပါ။
အဲဒီ မြင်ကွင်းဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ မျက်တောင်ခတ်လိုက်ရင် ပျောက်သွားတယ်။ (အနိစ္စ)
လိုချင်စရာ၊ မုန်းစရာတွေ မြင်နေရလို့ "ဒုက္ခ"။
"လှတာပဲ မြင်ချင်တယ်" လို့ ရွေးလို့ မရဘဲ အလင်းလာရင် မြင်ရလို့ "အနတ္တ"။
အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ မြင်တယ်" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိမှန်ဘီလူး ကွဲသွားပြီး၊ "မြင်သည့်အရာ၌ မြင်ကာမျှသာ" (In the seeing, there is only the seen) ဆိုတဲ့ ပရမတ်အမြင်ကို ရရှိလာပါလိမ့်မယ်။
ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2392 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။
ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတွေကို ဓာတ်ပုံရိုက် မှတ်တမ်းတင်တဲ့ "Imaging Lab" (ပုံရိပ်ဖမ်း ဓာတ်ခွဲခန်း) ရှိတယ်။ အဲဒီမှာ အလင်းရောင်တွေ၊ မှန်ဘီလူး (Lens) တွေ အမျိုးမျိုး သုံးရတယ်။ တစ်နေ့တော့ ဝန်ထမ်းအသစ်လေး "မောင်မြင်" (အမည်လွှဲ) ရောက်လာတယ်။ သူက ဓာတ်ပုံရိုက် ဝါသနာပါတယ်။
ပြတိုက်မှာ အလွန်လက်ရာမြောက်တဲ့ ဖန်သားနဲ့ ပြုလုပ်ထားတဲ့ ရှေးဟောင်း "ဆင်းတုတော်" (Glass Buddha Statue) တစ်ဆူ ရှိတယ်။ ဖန်ဆိုတော့ အလင်းယိုင်မှု (Refraction) အရမ်းများတယ်။ မောင်မြင်က အဲဒီ ဆင်းတုတော်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်ချင်တာနဲ့ မီးတွေ အမျိုးမျိုးထိုး၊ Lens တွေ အမျိုးမျိုး ပြောင်းပြီး ရိုက်တယ်။
သူက "Macro Lens" (အနီးကပ်ရိုက် မှန်ဘီလူး) တစ်ခုနဲ့ ကပ်ရိုက်လိုက်တဲ့အခါ၊ ဆင်းတုတော်ရဲ့ မျက်နှာတော်က ဖန်သားအလင်းယိုင်မှုကြောင့် ပုံပျက်ပြီး (Distorted)၊ အရမ်းကြီးမားပြီး ကြောက်စရာ ကောင်းတဲ့ ပုံစံ ဖြစ်သွားတယ်။ မောင်မြင်က ကင်မရာထဲက ပုံကို ကြည့်ပြီး လန့်သွားတယ်။ "ဟာ... ဆင်းတုတော်က မျက်နှာကြီး မည်းပြီး စိတ်ဆိုးနေသလိုပဲ" ဆိုပြီး သူထင်သွားတယ်။ တကယ်တော့ ဆင်းတုတော်က ပြုံးနေတာပါ။ သူ့ Lens က ယိုင်သွားလို့ ပုံပျက်သွားတာ။
ဦးဇင်း ရောက်သွားတော့ Template T198 (Optics & Imaging Log) နဲ့ စစ်ဆေးကြည့်တယ်။ သူ့ကို "Polarizer Filter" (အလင်းစစ် မှန်ချပ်) ခံပြီး ပြန်ရိုက်ပြလိုက်မှ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်မြင်ရတယ်။ မောင်မြင်ကို ဆုံးမရတယ်။ "မောင်မြင်... မင်းမြင်ရတဲ့ ပုံရိပ်ဆိုတာ မင်းသုံးတဲ့ မှန်ဘီလူး (Lens) အပေါ် မူတည်တယ်။ မှန်ဘီလူး ကောက်ရင် ပုံရိပ် ကောက်မယ်။ တို့စိတ်လည်း ဒီလိုပဲ။ ဒေါသမှန်ဘီလူး တပ်ကြည့်ရင် လောကကြီးက အဆိုးမြင်စရာ ဖြစ်နေမှာပဲ" လို့။
ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်မြင်က မှန်ဘီလူးကြောင့် ပုံရိပ်အမှား မြင်သလို၊ တို့တစ်တွေလည်း "တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ" ဆိုတဲ့ မှန်ဘီလူးတွေ တပ်ပြီး လောကကြီးကို ကြည့်နေကြတယ်။ ကိုယ်ချစ်တဲ့သူကိုကျတော့ "ရာဂ" မှန်ဘီလူးနဲ့ ကြည့်တော့ အပြစ်မမြင်ဘူး။ ကိုယ်မုန်းတဲ့သူကိုကျတော့ "ဒေါသ" မှန်ဘီလူးနဲ့ ကြည့်တော့ အကောင်းမမြင်ဘူး။ ဒါဟာ အမှန်ကို မြင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "Perception Distortion" (အမြင် ယိုင်နဲ့ခြင်း) ဖြစ်နေတာပါ။
ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T198 နဲ့ Lens ကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်မျက်စိကို စစ်ဆေးပါ။ "ငါ အခု ဘာမှန်ဘီလူး တပ်ထားလဲ... အမှန်မြင်ရဲ့လား... ဒါမှမဟုတ် ယိုင်နေလား" လို့ Audit လုပ်ပါ။ ယိုင်နေရင် ဝိပဿနာ "Filter" တပ်ပြီး ပြန်တည့်ပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
အမြဲတမ်း အလင်းယိုင်ပြီး ပုံရိပ်ယောင်တွေ ထင်နေတဲ့၊ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ မျက်စိအာရုံ ခန္ဓာကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ ပုံရိပ်ယောင်တွေကို အစစ်အမှန်ထင်ပြီး တွယ်တာမက်မောတဲ့ အဝိဇ္ဇာနဲ့ တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။
အလင်းယိုင်ခြင်း ကင်းပြီး၊ အမှန်တရားကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်ရတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် မှန်ဘီလူးကို သန့်စင်ပြီး အမှန်အတိုင်း မြင်အောင် ကျင့်တဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Samma-ditthi - မှန်ကန်သော အမြင်) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အလင်းနှင့် မျက်စိ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မျက်စိဖြင့် မြင်သမျှသော အာရုံတို့သည် အလင်းယိုင်ခြင်း သဘောမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍၊ အဝိဇ္ဇာမှန်ဘီလူးကို ဖယ်ရှားကာ ပရမတ်အမှန်တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်သော အရိယာမျက်စိကို ရရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။
